CELOSIA-AERVA. 103 



Omtrent de botanische namen van de gecultiveerde soorten 

 bestaat geen eenstemmigheid. De gewone bajëm, welke doorgaans 

 wordt aangeduid als Amarantus oleraceus, L., wordt aangeplant 

 in twee vormen, een groene en een roode. De laatste, de bajëm 

 mérah, is veel minder algemeen dan de eerste, doch wordt ook 

 wel eens ter pasar verkocht. Sommigen beschouwen A. oleraceus, L. 

 als een cultuurvorm van A. Blitum, L. 



Vanwege de onzekerheid van de botanische soortnamen maak 

 ik geen gewag van eenige andere Amarantus-soorten, waarvan 

 insgelijks wordt gezegd, dat zij als bajëm worden gegeten. De 

 eenige, die niet licht aanleiding kan geven tot verschil van opinie, 

 is de bajëm docri, A. spinosus, L., door Rumphius beschreven (V, 

 bl. 234) als een sterk gestekeld onkruid, drie voet hoog, met een 

 enkelen stengel, die een vinger dik en van onderen houtachtig is. 

 Het groeit in verlaten tuinen en op weinig begane wegen. De 

 met dunne vezels behangen, diep in de aarde gaande wortel dient 

 op Makassar tegen tandpijn (Rumph.). Vorderman vermeldt akar 

 bajëm doeri in Javaansche Geneesmiddelen II en Jasper (Genees- 

 krachtige planten) geeft als gebruik op, dat men die wortels afkookt 

 in bouillon en tjioe (chineesche arak) en dat vocht ingeeft bij het 

 achterwege blijven van de maandstonden. De bladeren smaken 

 volgens Rumphius als die van andere bajëm, doch minder bitter 

 en men zou ze wel meer. gebruiken, als niet de stekels het plukken 

 zoozeer bemoeilijkten. Ridley „(Mal. Geneesmiddelen, bl. 27) ver- 

 meldt het gebruik der bladeren als slijmoplossend middel bij acute 

 bronchitis. Het kruid wordt fijngewreven met Usnea barbata, zoet- 

 hout en poelasari en „getimd". Mevr. Kloppenburg geeft (het is 

 wel toevallig) een gelijk voorschrift en zegt, dat de tot moes ge- 

 stampte bladeren op vurige wonden en als rijpmakend middel op 

 steenpuisten worden gelegd. 



In het Museum: Wortels van A. spinosus, L. 



Cyathula prostrata, Bl. 



Volksnamen. Mal : Djarang-djarang. 

 De Au ris canina femina wordt door Rumphius (VI. bl. 26) 

 beschreven als een onkruid, dat kruipt langs dorre gronden, zooals 

 wegen, rivieroevers en andere steenachtige plaatsen, zich niet hooger 

 verheffend dan een palm; op schaduwrijke plaatsen zou het echter 

 wel 5 voeten hoog worden. Omtrent het gebruik vermeldt Ridley 

 (Mal. Geneesmiddelen, bl. 26), dat een afkooksel van de wortels 

 wordt toegediend aan kinderen tegen hoest, terwijl Rumphius be- 

 richt, dat een aftreksel van het geheele kruid wordt gedronken 

 tegen koorts en buikloop, en dat de in water gewreven bladeren wor- 

 den beschouwd als een toegeëigend middel tegen de cholera, 

 terwijl de bloemtrossen, met die van Achyranthes aspera, L. ge- 

 kauwd, heilzaam zijn tegen gonorrhee. 



Aerva lanata, juss. 



Volksnamen. Mal: Katocmpangan oelër (Batav.), Roempoet 

 oepas-oepasan (Batav.). 

 Opgericht kruid, tot 50 cM. hoog, groeiend in droge streken 

 op licht beschaduwd terrein, zeer vaak aan wegranden. 



