104 AMARANTACEAE NYCTAGIN VCEAE. 



Dr. Boorsma deelde mij mede, dat dit kruid met djamöer badak 



en daoen brahma gestampt, en vervolgens met heet water gema- 



I, als smeersel wordt gebezigd bij zwakte van de beenen. 



Voorts zou de plant, na in water te zijn gelegd, worden gebruikt 



om heete, plotseling opkomende zwellingen te betten. 



In hei Museum: Kruid. 



Aerva sanguinolenta, Bl. 



Volksnamen. Soend: Ki sambang — Jav : Gondang kasih, 

 Sambang tjolok — Mad: Rëbha et raédhan, R.e. raétan. 

 Slapstengelig kruid. 30 tot 200 cM. hoog, soms als sierplant ge- 

 kweekt, en min of meer verwilderd, doch niet wild. Rumphius be- 

 schrijft het (VII, bl. 60) onder den naam van Verbena rubra 

 als een van Java aangebracht, alleen door stekken voort te planten 

 gewas, waarvan de purpergroen gekleurde bladeren door de 

 javaansche en maleische vrouwen worden gebruikt onder aller- 

 hande djedjamoe en verkoelende bobori en voorts, zoowel in- als 

 uitwendig, tegen bloederige en etterige urineloozing. Ook Vor- 

 derman, die dit kruid vermeldt in Geneesmiddelen 11, geeft in 

 Mad. Planten (No. 305) op, dat een afkooksel wordt gebruikt tegen 

 bloedwateren. Mevr. Kloppenburg beveelt een afkooksel van het 

 kruid met Remek geteh (Stachytarpheta mutabilis, Vahl.) aan bij 

 ongeregelde en pijnlijke menstruatie en inwendig gebruik van 

 het vocht, ontstaande bij stampen van sambang tjolok met daoen 

 pitjisan, kajoe rapat, koen ir, djogo soekoen (?) en koentji pëpët, 

 tegen eenige vormen van witten vloed. 



i. Achyranthes aspera, /.. 



Vo\ksnamen.N[a\:Djurongan(BaLt2iv.),Sankohidoeng(N[o\.) — 

 Soend : Djarong lëlaki — Jav. (?) : Daoen sangkètan, Djarong 

 — Mad : Njarang — Tern : Rairai — Alf. Minah : Soei in soei. 

 Opgericht kruid, tot 1 M. hoog, door Rumphius (VI, bl. 27) 

 beschreven onder den naam van Auris canina mas als een 

 onkruid, groeiend in verlaten tuinen en onder lage ruigte. Om- 

 trent het gebruik vermeldt hij o.m. het volgende: de wortel wordt 

 bij de sirih gekauwd tegen hoest en, tezamen met dien van het 

 wijfje (Cyathula prostrata, Bl.), tegen roodeu loop; de jonge bla- 

 deren worden als moeskruid gebruikt gelijk bajëm. 



Dr. Boorsma deelde mij mede, dat het kruid, met adas-poelasari 

 en bawang mérah fijngestampt, wordt aangewend om kinderen 

 het lichaam te bestrijken tegen stuipen. Te Buitenzorg vernam ik, 

 dat een aftreksel van de bladeren van djarong lëlaki wordt ge- 

 bruikt om de oogen te wasschen bij zwakte van het gezicht en 

 dat een afkooksel met adas-poelasari dient bij bloedafgang. 

 In hel Museum: Kruid. 



Achyranthes bidentata, Bl. 



Volksnamen. Alf. Minah: Soei in soei in taloen. 

 Opgericht kruid. 100 cM. hoog. De versche bladeren zijn een 

 hooggeschatte medicijn, zegt Koorders opbl.564 van zijn Minahassa. 

 De plant wordt geroemd als wormdrijvend middel voor paarden 

 en tegen boosaardige zweren in de mondholte : in het laatste geval 

 moet de patiënt de bladeren kauwen met pinang. 



