106 NYCTAGINACEAE-AIZOACEAE. 



Van de bladeren bericht Mevr. Kloppenburg, dat men ze ver- 

 flenst boven hei vuur, met klapperolie bestrijkt en ze dan op 

 negenoogen en steenpuisten legt als rijpmakend middel, na om 

 de puisten wat kemiriolie te hebben gesmeerd. Overigens vindt 

 deze plant nauwelijks toepassing: hoewel Rumpfoius (V, bl. 253) 

 aan het nut van zijn Mirabilis bijna een geheele bladzijde 

 wijdt, zegt hij per saldo niet meer, dan dat de pit uit de rijpe 

 vruchten tot poeder gewreven (wat bijzonder weinig moeite kost) 

 en op het aangezicht gestreken wordt van degeen, die zulks van 

 noode heeft en dit blanketsel schijnt vooral bij chineesche vrouwen 

 in gebruik te zijn geweest. Ook Vorderman zegt (Geneeskundig 

 Tijdschr. v. N. I. 1894, bl . 653), dat het zeer fijne meel uit de 

 zaden een groote reputatie bezit als bedak, omdat het veel fijner is 

 op het gevoel dan poudre de riz. Het wordt echter volgens mede- 

 deeling van Dr. Boorsma minder gebruikt als schoonheidsmiddel, 

 dan wel met andere ingrediënten gemengd als smeersel, wanneer de 

 huid door het gebruik van bëdak of ajër wangi „angoes" is geworden. 

 In het Museum: Wortels, vruchten, meel. 



Boerhavia repanda, Willd. 



Volksnamen. Mad : Karodjëp pagër, Keteh belangan. 



Opstijgend kruid, tot 2 M. lang, verstrooid groeiend in de vlakte 

 op droge, zonnige plaatsen (Koorders, Exkursionsflora). Vorderman 

 (Mad. planten No. 163) zag de bladeren aanwenden tegen scabies: 

 een papje werd, vermengd met bedak, op de vooraf opengekrabde 

 schurftige plekken gesmeerd. 



Pisonia sylvestris, T. & B. 



Volksnamen. N\a\:Sajoerpoetihpoeloc(l\\o\.) —Bal: Dagdag sèé. 

 Kromme, zeer laag en onregelmatig vertakte, dikke boom, 13 M. 

 hoog, met een diameter van 90 cM. of meer, op Java alleen bekend 

 van twee moeilijk genaakbare rotseilandjes aan de oostpunt van 

 Noesa Kambangan *(K. & V. - VII, bl. 123). De Heer Backer deelde 

 mij mede, dat hij ook op sommige der Duizendeilanden veel voor- 

 komt en insgelijks gevonden is aan het strand van Madoera. Rum- 

 phius beschrijft hem (I, bl. 193) van de Molukken onder den naam 

 O lus 'album in sul are en Teysmann vond hem herhaaldelijk 

 op Karimon djawa, Bali en Ambon, op Bali veel aangeplant om 

 de woningen en in heggen. De vermeerdering geschiedt, zegt hij 

 (Natuurk. Tijdschr. v. N.l. dl 9. bl. 348), door zware stekken. Veel- 

 vuldig worden zij geknot om de bladeren, die door mensch en 

 dier worden gegeten. Daar en op Karimon djawa bloeit hij zeer 

 vaak, wat niet overal het geval is. Van het gebruik der bloemen, 

 de zoo lang door een sluier van geheimzinnigheid omgeven geweest 

 zijnde Widjaja koesoema der Javanen, deelt hij mede, dat sinds 

 onheuglijken tijd de javaansche vorsten ze van Noesa Kambangan 

 laten holen bij het bestijgen van den troon en bij zwangerschap 

 van de vorstin, die ze in den vorm van roedjak nuttigt, opdat, 

 wanneer zij een zoon baart, deze zal worden als de naam van de 

 bloem aangeeft : wi, beschaafd — djaja, moedig en gelukkig — koe- 

 soema, van hoogen staat. Dit is één van de verhalen, die daaromtrent 

 in omloop zijn. De gewone lezing is, dat de Djaja koesoema of 



