BASELLA — NELUMBO. 111 



CARYOPHYLLACEAE. 



87 2449. Spergula arvensis, L. 



Volksnamen. Spurrie — jav: Da mar wad ja (volgens De Clercq). 

 Eenjarig, klierachtig behaard kruicL 10 tot 50 cM. hoog, uit Europa 

 ingevoerd en hier en daar in de hoogere bergstreken verwilderd 

 (Backer, Schoolflora). Uit deze aanteekening blijkt voldoende, dat 

 dit veevoeder zich hier wel thuis gevoelt. Scheffer experimenteerde 

 ermede te Tjibodas: in het Verslag 1876 omtrent 's Lands Planten- 

 tuin rapporteert hij, dat het gewas goed opkwam en vrij veel zaad 

 gaf; in het Verslag 1877, dat wederom de resultaten bevredigend 

 waren. Thans schijnt het niet meer te worden geplant. 



NYMPHAEACEAE. 



88/2508. Nelumbo nucifera, Gaertn. (Nel urn bi urn speciosum, 



Willd.). 

 Volksnamen. Lotus— In vele inl. talen: Taraté. 



Welbekende waterplant, in slooten en poelen nogal eens om 

 de eetbare zaden of als sierplant gekweekt (Backer, Schoolflora). 

 Rumphius, die haar beschrijft (VI, bl. 169) onder den naam van 

 Nymphaea indica major, zegt, dat de chineezen beter op de 

 hoogte zijn van haar gebruik dan de inlanders; zij eten de vooze, 

 waterige, zoetsmakende, kruipende wortelstokken gekookt of in de wortels. 

 asch gebraden als artisjokken, doch daarvan heb ik (R.) bij de 

 inlanders niets ervaren. Zelf geprobeerd, heb ik bevonden, dat 

 de malsche einden en jonge spruiten, gestoofd, inderdaad smaken 

 als artisjokken; de oude echter zijn harig en dientengevolge oneet- 

 baar (Rumph.). De eenigszins oude, taaie, vezelige wortels leveren 

 bij afkoken een laffen, min of meer narcotischen drank op, welke 

 diuretische eigenschappen bezit. De jonge wortelspruiten, die veel 

 meer zetmeel bevatten, zijn, zoowel gekookt als in de asch gepoft, 

 een vrij smakelijke groente, vooral geschikt voor zieken, die aan 

 verzwakkende diarrheeën hebben geleden (Blume, Bijdragen, bl. 90). 



De jonge stelen, door schrapen van de ruwe opperhuid ont- Bladeren 

 daan, worden door de makassaren gekookt gegeten en ook de jonge, 

 nog niet ontplooide bladeren kunnen rauw en gekookt worden 

 genuttigd. De groote, trechtervormige oude bladeren worden als 

 pakmateriaal gebezigd (Rumph.). In Koorders' Minahassa wordt 

 vermeld, dat een aftreksel van de bladeren zeer heilzaam zou zijn 

 voor paarden, die moeilijk urineeren. 



Het taaie slijm, dat uit de blad- en bloemstelen vloeit, als men 

 die doorsnijdt, heeft, naar men zegt, veel dienst bewezen bij kramp- 

 achtige brakingen en diarrheeën. Daarentegen zijn de bloembla- 

 deren samentrekkend en kunnen in de geneeskunde worden ge- 

 bruikt in al zulke gevallen, waar zacht samentrekkende middelen 

 zijn aangewezen (Blume, l.c). 



De sponzige, uiterst wrange vruchtbodem heet volgens Boorsma vruchten 

 (Plantenstoffen lil, bl. 64) werkzaam tegen gestoorde menstruatie. 



De van een leerachtige, zeer wrange, doch niet bittere schil zaden, 

 omgeven eikelvormige zaden worden als versnapering gegeten ; zij 

 smaken als kastanjes. Rumphius zegt, dat men ze reeds in zijn tijd 

 in nog niet volkomen rijpen toestand op de markt te koop zag 



