118 MENISPERMACEAE — MAGNOLIACEAE. 



en als aas voor de visschen in zee geworpen. De visschen, die 



deze balletjes gretig inslikken, sterven weldra en worden alzoo 

 gemakkelijk gevangen. Zoo spoedig mogelijk worden zij geopend 

 en wordt hel giftige aas uit de maag verwijderd, waarna het weder 



dienst duet om andere vischen te vangen. In hetzelfde werkje 

 wordt uit Bagelen onder No. 83 het volgende gerapporteerd: Përon 

 wordt gevonden in het gebergte; de vruchten worden gedroogd, 

 fijngestampt, gebraden en met regenwonnen vermengd tot een 

 papje, waarmede men dieren, apen uitgezonderd, bedwelmt. Ove- 

 rigens zal men goed doen niet alle berichten omtrent het ge- 

 bruik van Anamirta Cocculus voetstoots als juist aan te nemen, 

 daar deze plant, ten minste op Java, verre van algemeen is en 

 wellicht vaak is verward met andere Menispermaceae (Arcangelisia). 



Coscinium Blumeanum, Miers. 



Volksnamen (volgens De Clercq). Mal: Akar koenjit, A. 



mëngkoenjit, Koenjit-koenjit babi. 

 Groote, klimmende heester; de wortels, met water fijngewreven, 

 wendt men aan tot het pappen van zweren (Ridley, Mal. Ge- 

 neesmiddelen, bl. 36). Voor het chemisch onderzoek, zie Gres- 

 hoff, Plantenstoffen II, bl. 22 en Boorsma, Plantenstoffen IV, bl. 44. 



Arcangelisia lemniscata, Becc. 



Volksnamen. Soend: Ki konèng — Jav : Ojod sërijawan, Pë- 



ron, P. këbo, P. sapi, Sërijawan koenjit, S. tahi — Mad : 



Koenjik — Alf. Minah : Oewoes. 

 Liaan, 5 tot 30 M. lang, hier en daar gevonden beneden 700 M. 

 zeehoogte (Backer, Schoolflora). Volgens Boorsma (Geneesmid- 

 delleer, bl. 34) is dit een der Menispermaceae waarvan de gele 

 takken in Midden- en Oost-Java in den inlandschen medicijnhan- 

 del voorkomen onder den naam van kajoe sërijawan (zie Tino- 

 miscium phytocrenoides, Kurz). Koorders' Exkursionsflora bericht, 

 dat de jonge stengels van den Sirawan in Midden-Java tegen spruw 

 in den neus als sigaren worden gerookt en dat het water, het- 

 welk uit den armdikken stam bij doorkappen rijkelijk vloeit, goed 

 van smaak is. Volgens Mevr. Kloppenburg wordt dat water ins- 

 gelijks tegen spruw en ook tegen binnenkoortsen gedronken. 



De gele kleur van het hout wordt veroorzaakt door berberinc 

 (Boorsma, Plantenstoffen IV, bl. 46). 



Het komt mij niet onwaarschijnlijk voor, dat dit is de Tuba 

 f la va van Rumphius (V, bl. 38), door hem beschreven onder de 

 volgende inlandsche namen: Mal. Mol: Daoen boelan, Talikoening 

 — Alf. Amb: Wali (Wari) boelan — Tern: Kajoe bobatoe. R. zegt 

 van zijn plant, dat de eigenlijke stam, die een heel eind voort- 

 loopt voor hij zich verdeelt, den omvang heeft van een arm of 

 been en de takken niet meer dan twee vingers dik zijn. Stengel 

 en takken zijn voos en taai, van binnen geel als curcuma en van 

 een viezen, zeer bitteren smaak. Dit hout schrijft men een bijzon- 

 dere geneeskracht toe; van het onderste deel van den stengel, dat 

 recht houtachtig is en zijn viezen reuk voor een groot deel heeft 

 verloren, maakt men een afkooksel met een halven lémon swanggi 

 en een stuk serc/i. Daarvan geeft men geregeld 's morgens een 



