142 MYRISTICACEAE. 



99 2750. geschikt: ingepekeld wordt zij als geliefde snoeperij te Batavia rond- 

 ge vent als pa/ö asin en gegeten met wat sambal. Rumphius roemt de 

 marmelade, gemaakt van de jonge vruchten, als een aangenamen kost 

 en alle latere auteurs zwaaien de daaruit bereide geleien grooten lof 

 toe. Een recept voor het maken van gelei vindt men in Kidley's „Spi- 

 ces", bl. 144 en deze schrijver zegt, dat er op Singapore vaak meer 

 vraag is naar de schillen dan naar noten en foelie. Het bereiden 

 van gekristalliseerde vruchtschillen en het maken van een andere 

 conserf daarvan, pa/a golak geheeten, geschiedt ook zeer algemeen 

 te Batavia door chineesche vrouwen. 



Een andere notenconfituur, die vroeger naar Enropa werd gezon- 

 den zooals thans nog de chineesche gember, doch haar beteekenis 

 geheel heeft verloren, zijn de geconfijte jonge vruchten, waarvan 

 de bereiding door Rumphius zeer uitvoerig wordt beschreven. Men 

 neemt — zegt deze — de vruchten die te naastenbij rijp zijn, zoo noch- 

 tans, dat zij niet openbarsten, zoetjes van de boomen af, opdat ze 

 niet door vallen gekneusd worden. Op Banda kookt men deze ééns 

 af in water, steekt ze dan met priemen en weekt ze 8 a 10 dagen 

 in versch water, dagelijks hetzelve vernieuwende, opdat zij haar 

 wrangheid verliezen. Daarna maakt men een stroop van half water, 

 half suiker en kookt ze daarin, lang of kort, al naar men ze wil 

 hebben en zoo men ze hard begeert, doet men een weinig kalk 

 daarin. Deze stroop moet men gedurende 8 dagen dagelijks afgie- 

 ten. warm maken en dan wederom opschenken. Eindelijk kookt 

 men ze nog eenmaal op in een dikke stroop en bewaart ze wel 

 toegestopt in steenen potten. Door deze bewerking krijgt de vrucht 

 een donkerroode kleur, wordt halfdoorschijnend en zóó teer, dat 

 men het buitenste schilletje daar niet behoeft af te nemen. Voor 

 bijzonder gezond houdt Rumphius deze lekkernij niet : zij vervuilt 

 de maag en bederft den eetlust, behalve dat de liefhebbers er 

 droomerig en vergeetachtig van zouden worden. 



De weiachtige melk uit de groene vrucht met water gemengd, 

 of het vruchtvleesch met water gewreven, geneest volgens Rum- 

 phius de spruw, als men mond en keel daarmede spoelt en gorgelt. 



,i, e De foelie ondergaat geen andere bewerking dan drogen in de 



zon en platdrnkken ; dit laatste geschiedt als de foelie zacht is ge- 

 worden. Door het drogen gaat de karmozijnroode kleur over in 

 donkerrood en ten slotte in hooggeel of oranje. Voor het verpakken 

 wordt het gruis door uitzeven gescheiden van de onbeschadigde 

 foelie en soms wordt op kleur en kwaliteit gesorteerd. Eerste soort 

 is de heele of dubbele foelie van rijpe noten; tweede soort is de 

 zwarte of overrijpe foelie en de dunne, afkomstig van onrijp openge- 

 gane vruchten. Misschien in verband met de toenmalige wijze van 

 emballeeren — in Rumphius' tijd werd de foelie verzonden in metrotan 

 omvlochten, stijf ingetreden balen — werd voorheen de foelie vóór 

 het verzenden besprenkeld meteen weinig zout waterom het breken 

 te voorkomen en „derzelver vochtigheid te onderhouden". Het be- 

 vochtigen van foelie met pekel voor cl ï t doel vindt niet meer plaats, 

 doch het wordt wel toegepast op Djati Roenggo (zie boven) op de 

 natte foelie, naar daar wordt gezegd, om bederf te voorkomen. 



siieoiie Uit de foelie kan, na stampen en stoomen op dezelfde wijze als 



straks te beschrijven voor de noten, een vet worden geperst, dat 



