MYR1STICA. 143 



99/2750. bloedrood is en altijd week blijft. Van smaak is het olieachtig 

 en bitter als de foelie, zonder merkbare hitte. Met het maken van 

 dit vet verliest men veel foelie, want men rekent minstens 17'/ 4 

 holl. pond tot een kan olie. Ook wordt uit de foelie een heldere, zeer 

 vluchtige olie gedistilleerd (Rumphius). De op laatstgenoemde wijze 

 gewonnen aetherische olie komt volgens Janse volkomen overeen met 

 die uit de noten, hoewel beide somtijds onder verschillendenamen 

 in den handel voorkomen. Warburg zegt, dat in Europa deze vluch- 

 tige stof in de geneeskunde wordt gebruikt als stimulans. 



De van de foelie ontdane noten worden gedurende langen tijd 

 (volgens Rumphius4, volgens Janse 6 weken) op horden, waaronder 

 een rookend vuur wordt onderhouden, langzaam gedroogd, tot de 

 zaden in de schil rammelen en daarna „geklopt", door ze stuk 

 voor stuk met een klopper van zacht hout voorzichtig van den dop te 

 ontdoen. Daarna worden zij zeer nauwkeurig gesorteerd, daar note- 

 muskaat een artikel is, waarbij het uiterlijk boven al gaat. Geschei- 

 den worden de vette noten, die gaaf en glad zijn en afkomstig van 

 boomrijpe vruchten, van de magere of gerimpelde noten, afkomstig 

 van vruchten, die door ziekte, wind, te vroegen pluk of andere uit- 

 wendige invloeden niet haar normalen ontwikkelingsgang hebben 

 gevolgd, ten bewijze waarvan de dop nog niet in zijn geheel zwart 

 is gekleurd, doch bij den navel een grootere of kleinere lichtbruine 

 plek vertoont. In de derde plaats heeft men de rompen, waaronder 

 thans wordt verstaan de defecte, gebroken of wormstekige noten. 

 Rompen vinden voor een groot deel hun oorsprong in de gerim- 

 pelde noten, daar deze een meer of minder groote holte bezitten 

 en daardoor gemakkelijker breken dan vette noten. Vervolgens 

 heeft sorteeren plaats naar de grootte, het stuktal per '/a Kg. Dit 

 geschiedt door zeven, of ook wel met de hand op het oog. Van de 

 grootste bandasche noten gaan er 60 op een pond, doch gewoonlijk 

 telt de eerste soort 75 stuks per x \ 2 Kg. Van de allerkleinste gaan 

 er 190 tot 250 in '/ 2 Kg. Na het zeven sorteert men na met de hand, 

 om de aan één zijde afgeplatte tweelingnoten (pala bakambar 

 op Banda) uit te schieten en een klasse lager in te deelen. Gerim- 

 pelde noten worden verdeeld in iets gerimpeld en zwaar (grof) 

 gerimpeld, terwijl de rompen niet worden gesorteerd. 



Na het zeven heeft het kalken plaats, waarvoor verschillende 

 methodes bestaan. Het meest gebruikelijk is nat kalken op de 

 wijze, als beschreven door Rumphius. Deze zegt, dat de geklopte 

 noten niet langer dan ten hoogste acht dagen ongekalkt in de 

 pakhuizen mogen liggen, want ze bederven zeer licht, in het 

 bijzonder als ze op een vochtige of bedompte plaats, of op den 

 blooten grond liggen. Het kalken geschiedt aldus: men maakt uit 

 fijne, gezeefde kalk een dikke melk (gelijk men gebruikt om te 

 witten) in een grooten bak of kuip en dompelt de noten met 

 kleine mandjes twee of drie maal daarin, dezelve schuddende 

 dat het kalkwater aan alle kanten raakt en stort ze voorts in de 

 pakhuizen op een hoop, waar zij blijven tot zij luchtdroog zijn. ') 

 De aanklevende kalk bewaart de noten voor vermolmen. 



') Bij Reinwardt (Reis naar het oostelijk gedeelte van den Indischen 

 archipel in het jaar 1821) komt op bl. 397 eene beschrijving voor van de 

 „zweethokken", waarin de noten na het kalken drie maanden werden bewaard. 



