144 MYR1STICACEAE. 



Er is herhaaldelijk getwijfeld aan het nut van het kalken, doch 

 door Tsirch is op afdoende wijze aangetoond, dat het kalklaagje 

 de noten beschermt tegen insectenvraat. 



Na het kalken heeft nog éénmaal een inspectie plaats van het 

 product, daar het kalken gebreken (barsten) aan het licht brengt, 

 die vóór dien over het hoofd waren gezien. 



Het teeken, dat de noot versch en goed is, zegt Rumphius, is, 

 dat, zoo men er een naald in steekt of haar openbijt, een weinig 

 olie daaruit komt. Janse geeft op, dat een goede, geurige noot, 

 aangestoken zijnde, uit zichzelf doorbrandt. 



De muskaatnoot is een specerij, die eerst waarde heeft gekregen 

 door de westerlingen. De inheemsche bevolking had er geen 

 of zoo goed als geen nut van. Als specerij werd zij door haar 

 niet gebruikt en Rumphius zegt wel, dat de rechte specerijnoot, 

 genuttigd, alle pijn en steking, veroorzaakt door koude, en win- 

 derigheid in maag en darmen, verzacht, goed is voor een gestoorde 

 spijsvertering en het braken, dat zij den hik stuit en geeft nog 

 ettelijke andere toepassingen meer, doch een inlandsche medicijn 

 in den waren zin des woords was zij in haar vaderland evenmin. 

 Op Java vindt men echter behalve foelie ook noten in de voorraden 

 der inlandsche medicijnverkoopsters, de laatste onder den naam 

 van pala perampoean of pala baros (Vorderman, Geneesmiddelen I). 

 Mevr. Kloppenburg zegt ervan, dat notemuskaat in verschei- 

 dene djamoes komt (zoodat niet is na te gaan, welke werking men 

 eraan toeschrijft) en dat men voor maagkrampen gebruikt een 

 theelepel vol muskaatnoot met een weinig zout. 

 ivet. Het bereiden van notenvet is reeds zeer oud. Rumphius zegt, 

 dat, dewijl de rompen tot koopmanschap minder bekwaam 

 zijn, zij worden geroost in een pan, gestampt, nogmaals heet 

 gemaakt en dan geperst in wigpersen. Het uitvloeiende vet 

 laat men in rechthoekige vormen stollen; het heeft de con- 

 sistentie van reuzel en de kleur van mei-boter, somtijds wat 

 witter. Notenvet wordt thans niet veel meer op Banda gemaakt. 

 Men gebruikt daarvoor, als in Rumphius' tijd, inferieure kwaliteiten, 

 als rompen en gerimpelde noten, stampt deze in een rijstblok tot 

 gruis (niet tot poeder), stoomt dit en handelt verder als boven 

 aangegeven. Met de primitieve persen verkrijgt men op Banda een 

 opbrengst van ca 11 %, hoewel de noten in luchtdrogen toestand 

 een aanzienlijk hooger vetgehalte —Janse zegt 34 ° , doch het 

 loopt uiteen — bezitten. Dit is de z.g. notenzeep, die in ge- 

 ringe hoeveelheid wordt uitgevoerd en deze bevat ongeveer 6 % 

 aetherische olie, terwijl, indien de persresidu werd gedistilleerd, 

 daaruit nog 8 a 11% zou zijn te verkrijgen. Een fijner product, 

 dat een egaal oranjeroode kleur heeft en iets weeker is (zoodat 

 het niet in stukken, maar in stopfleschjes wordt verkocht), wordt 

 op Banda voor plaatselijk gebruik geperst uit Ie soort noten, 

 natuurlijk de kleinste. Janse, die het bereiden van het vet in grooter 

 hoeveelheid voorstond, gaf den raad, het gehalte aan aetherische 

 olie op te voeren, door bij de te persen noten de minderwaardige 

 foelie, die 15% olie zou bevatten, te voegen. 



Het meeste notenvet wordt thans in Europa gemaakt. Het wordt 

 gebruikt bij de fabrikatie van reukolién, parfums en zeepen, alsmede 



