soorten. 



156 I U RACEAE. 



cholera te beveiligen en bijzonder werkzaam bij ziekelijke aan- 

 doeningen der ingewanden, voortkomende uit de wisselvalligheid 

 van het klimaat. Zonder juist sterk te verhitten, gelijk men, naar 

 den scherpen, aromatischer smaak van den bast te oordeelen, on- 

 derstellen zou, werkt hij in den beginne alleen op de vliezen van 

 het darmkanaal, derzelver tonus verhoogende, waardoor tevens 

 de abnormale afscheiding vermindert en de krampachtige toestand 

 wordt opgeheven. Hij mag echter niet in te groote hoeveelheid 

 worden toegediend (Tijdschrift voor Natuurlijke Geschiedenis en 

 Physiologie, 1834, bl. 46). 



De bladeren zijn slijmerig, een weinig specerijachtig, herinne- 

 rend aan kruidnagelen; men kan er welriekend water uit verkrij- 

 gen, een igszins gelijkend op kaneel water, doch wat slapper (Rumph.). 

 Met is niet twijfelachtig, dat verschillende Cinnamomum-soor- 

 ten een product leveren, dat aanspraak heeft op den naam van 

 koelit lawan en ook als zoodanig medicinaal toepassing vindt, 

 of althans vond, daar het gebruik van den bast zeer is afge- 

 nomen en de aetherische olie geheel vergeten. Het in het 

 Museum* aanwezige monster van Key was een proefzending. De 

 beschrijving van Rumphius omvat dan ook zeker meerdere bota- 

 nische soorten. Blume, l.c, gaf zich de moeite om de beide te 

 Leiden berustende handschriften van het Herbarium amboinense 

 te vergelijken met het gedrukte werk. Hij bevond, dat in eender 

 manuscripten, behalve de teekening die voor Tabel 14 is gebe- 

 zigd, doch aldaar bloemtrossen draagt welke in het origineel 

 geheel ontbreken, nog een andere teekening voorkomt met den 

 naam Cortex caryophylloides ruber. Hieraan zijn de bloem- 

 trossen ontleend, welke de bovenste takken van Tabel 14 dragen, 

 ofschoon de beide oorspronkelijke teekeningên in den vorm der 

 bladeren verschillen. Aan de eerste soort, den hiervoor beschreven 

 Cortex caryophylloides albus, gaf Bl. terecht den naam Cinna- 

 momum Culilawan. Deze is de beste en groeit op Leitimor; de 

 bast komt voor in langere stukken, dikker, taaier en rijker aan 

 olie dan van de tweede ambonsche soort, die zich bovendien on- 

 derscheidt door een steenroode kleur. Op dezen Cortex caryophyl- 

 loides ruber baseerde Bl. zijn Cinnamomum rubrum. 



Als derde soort beschouwt Rumphius den Sm/a/c van Java, doch die 

 was hem slecht bekend en moet daarom hier terzijde worden gesteld. 

 De vierde soort is de papoesche koelitlawan, die ook op som- 

 mige moluksche eilanden voorkomt, als Zuid-Ceram, Batjan en 

 vooral op Key en Aroe. Deze is wat bruiner en scherper dan 

 dr ambonsche, en zoo lieflijk niet van smaak, zoodat men hem 

 /oude aanzien voor masooi. Blume noemde deze Cinnamomum 

 xanthoneurum. 



De vijfde soort eindelijk komt voor op de bergen van Java, 

 doch deze, zegt Rumph., is dun van schors en slijmerig, zoodat 

 die bast niet wordt geacht. Blume concludeerde daaruit (en waar- 

 schijnlijk uit eigen waarnemingen, referte Rumphia I, bl. 36), dat 

 de bast van dezen boom, dien hij identificeerde met Cinnamomum 

 nitidum, Hook. ( C. iners, Bl.), niet voorkomt in den handel. 

 Men /ie echter het medegedeelde onder laatst vermelden naam. 

 //; /;<•/ Museum . Ba i 



