PHOEBE-EUSIDEROXYLON. 163 • 



1022793. hout (bl. 23) nog slechts ongeveer 200 kapbare boomen. Deze 

 zegt, dat de stam meestal kort is, somtijds echter van den voet 

 tot aan de kroonaanzetting een lengte bereikt van wel 25 M., zoodat 

 hij een langen, zvvaren balk kan leveren. Is de boom niet warrig 

 van draad, dan is het hout zeer goed splijtbaar en bruikbaar voor 

 sirappen. Draagt men zorg, dat het spint behoorlijk wordt ver- 

 wijderd (want dat is niet bestand tegen witte mieren en vocht), 

 dan houden zulke sirappen verbazend lang. Goed bekapte balken 

 worden in het gebruik steeds harder en zijn onverslijtbaar. Een vlag- 

 gestok, die reeds eenige jaren aan weer en wind was blootgesteld en 

 half in de modder lag, vertoonde niet de minste sporen van verrot- 

 ting en was daarentegen zoo hard als ijzer geworden (Berkhout). 

 Naar het algemeene oordeel is het kernhout bijkans onvergan- 

 kelijk, onder welke omstandigheden ook gebruikt. Alleen tegen 

 paalworm wordt het volgens T. & B. gezegd niet bestand te zijn. 

 Hierop werd reeds gewezen in dl. 2 van het Natuurk. Tijdsdif. 

 v. N. I.. waar op bl. 562 wordt gezegd: in zeewater en aan de 

 monden der rivieren wordt het, niettegenstaande zijn vastheid, door 

 den kapang aangetast. Ook de E. A. W. ambtenaar Gruis te Ban- 

 djermasin berichtte in Februari 1909, dat het voor alle doeleinden 

 geschikt is, doch niet voor waterwerken, daar het door den paal- 

 worm wordt aangetast, terwijl er verder somtijds de larven van 

 een boktor in worden aangetroffen, die er zeer breede gangen in bo- 

 ren. Het is grauwbruin met donkere strepen, donkert bij het be- 

 sterven somtijds zeer sterk op, is hard, zeer zwaar, kort van vezel 

 en moeilijk te bewerken, doch is goed glad te krijgen. 



Blijkens het consulair verslag van Hongkong in Handelsbe- 

 richten 1913, bl. 443, is bilijan, dat daar wordt aangevoerd van 

 (Britsch) Noord-Borneo, in China een zeer gezochte houtsoort, 

 niet alleen voor balken, sparren en ribben, doch ook — en dat 

 is van niet geringe beteekenis bij een talrijke bevolking als van het 

 Rijk van het Midden — voor het vervaardigen van eetstokjes. 



De kernen der van een harde schaal voorziene zaden worden zaden, 

 volgens verschillende berichtgevers gebruikt als geneesmiddel. Op 

 de pasar te Palembang, waar ik ze aantrof bij de medicijnverkoo- 

 pers, werd mij medegedeeld, dat zij, fijngewreven, opgezwollen 

 plaatsen worden gesmeerd. 



In het Natuurk. Tijdschr. v.N.l.dl 18, bl. 74, deelt Teysmann mede, vormen, 

 dat er belangrijke verschillen bestaan in den vorm der vruchten: hij 

 vond op Sumatra lange, dunne vruchten met spitse punt en korte, 

 doch veel dikkere, met afgestompt einde. Op Banka trof hij een vorm 

 aan met kogelronde vruchten. Ook de houteigenschappen loopen uit- 

 een. Zoo werd mij medegedeeld, dat het hout soms uitmuntend ge- 

 schikt bleek voor dwarsliggers, terwijl het andere malen onbruikbaar 

 werd bevonden, omdat het bij het inslaan van de railspijkers spleet. 

 Klaarblijkelijk hangt dit samen met variëteitsverschillen. Uitde Wes- 

 terafdeeling van Borneo werd bericht, dat de roodbruin gevlamde 

 bilijan tando en bilijan lilin bij uitstek geschikt zijn voor fundee- 

 ringen en vloeren, evenals de geel gekleurde bilijan tembaga. De 

 lichtbruine bilijan kapoer zou de eenige variëteit zijn, die bruikbaar 

 is om er sirappen van te klooven. 



In het Museum: Hout, sirappen, vruchten. 



