LITSEA. 



167 



(No. 2068) zegt, dat het wel dient tot liet vervaardigen van kleine 

 gereedschappen. 



Alle deelen van deze plant zijn zeer aromatisch. De bast is Bast. 

 onder den naam van koelit krahgéjan bij de tjërakën in Midden- 

 Java te kojp als ingrediënt voor parëm (Vorderman, Geneesmiddelen 

 II). Volgens Hasskarl (Het Nut No. 684) gebruikt de soenda- 

 nees hem voor hetzelfde doel als de vruchtjes. De Jong verkreeg 

 uit 155 gram bast 0.2 ccM. aetherische olie, voor 78,5% be- 

 staande uit aldehyden (Jaarboek 1907 Dept. v. Landb., bl. 67). 

 Deze olie is wel proefsgewijs op Java gewonnen; de Aeth. Olie- 

 fabriek „Odorata" gaf er in verband met den citroengeur den naam 

 Lemonolie aan. Greshoff (Plantenstoffen I, bl. 82) vond in den 

 bast 0.4% lauro-tetanine. 



De bladeren bevatten volgens Greshoff hetzelfde giftige alcaloïd, Bladeren, 

 doch in zeer geringe hoeveelheid (0.05 %) en voorts insgelijks 

 een aetherische olie, die volgens De Jong (Jaarboek 1908 Dept. 

 v. Landb., bl. 47) ruim 30 ° cineol bevat. Dit is de trawas-olie 

 van de fabriek „Odorata". 



Het meest in gebruik zijn de geurige, jonge vruchten, volgens vruchten. 

 K. & V. als sambal, volgens mededeeling van Dr. Boorsma voor 

 het samenstellen van boembóe bandrèg, waarvoor men ook den 

 bast neemt. Hasskarl's Nut vermeldt, dat zij met muskaatnoot en 

 kruidnagelen worden gebezigd voor het kruiden van geitevleesch. 

 De Jong bericht in het reeds vermelde Jaarboek 1907, dat 100 gram 

 vruchten 3.9 ccM. aetherische olie gaf, die 85 % aldehyden, waar- 

 onder 64% citral, bevat. De Aetherische Oliefabriek „Odorata" distil- 

 leerde die olie en verrijkte dat product met den naam Java-Verbena- 

 olie, naar de overeenkomst met lemongrassolie, die in Europa ook 

 wel O.l. verbenaolie wordt genoemd. 



Volgens den Catalogus Brusselsche Tentoonstelling 1910 wekken 

 de vruchten op tot niezen, doch het gewone gebruik ervan in de inland- 

 sche geneeskunde is, dat zij dienen ter vervanging van cubeben (Zie 

 onder Piper Cubeba, L). Vorderman (Geneesmiddelen I) vermeldt ze 

 zelfs als het als rinoe bij de bataviasche drogisten verkochte artikel. 



Plichtmatig teeken ik verder op, dat Greshoff ook uit de vruchten 

 lauro-tetanine afscheidde, doch slechts ter hoeveelheid van 0. 1%. 



In het Museum: Bast, aeth. oliën, vruchten. 



Litsea diversif olia, Bl. ( C y 1 i c o d a p h n e o b t u s i f o 1 i a, 



Bl, Tetranthera diversifolia, Hassk.). 



Volksnamen. Soend: Hoeroe kisèrèh — Jav: Nangkaan. 

 Boomheester of klein boompje, tot 12 M. hoog en 26 cM. dik, 

 meestal veel kleiner, over geheel Java verspreid voorkomend in 

 het gebergte tot op 2500 M. boven de zee. Het hout wordt gebruikt 

 voor huisbouw (K. & V. — X, bl. 170). Hasskarl (Het Nut No. 394) 

 zegt, dat een afkooksel van het fijngesneden hout als thee wordt 

 gedronken; het gelijkt op aftreksel van kaneel. 



Litsea ferruginea, Bl. 



Volksnamen onvast. Soend: Hoeroe meuhmal. 

 Boom, tot 13 M. hoog en 36 cM. dik, alleen bekend uit het 

 gebergte van West-Java en daar nog zeldzaam. Bij Takoka is het 

 hout gezocht voor huisbouw (K. & V. — X, bl. 179). 



