LITSEA. 169 



door den aromatischen geur van al zijn deelen (Valeton in Icones 

 Bogorienses III, bl. 199)! 



Vorderman vermeldt in Geneesmiddelen I, dat de in gedroogden 

 toestand bij de medicijnverkoopers te Batavia verkrijgbare daoen 

 trawas of d.prawas afkomstig zijn van Buitenzorg. Waar de elders op 

 Java gebruikte vandaan komen is onbekend: mogelijkzijn zij afkom- 

 stig van dezelfde, misschien van andere Litseasoorten, aangezien er 

 een Tetranthera (Litsea) brawas, Bl. en een T. (Litsea) merawas, Miq. 

 bekend zijn, die beide van L. odorifera Val. verschillen. Van Palem- 

 bang wordt daoen prawas, misschien afkomstig van den door Miq. 

 voor Palembang opgegeven T. brawas, Bl., uitgevoerd; de prijs 

 bedroeg in April Mei 1905 ƒ 0.60 p.p. droge bladeren. 



Trawas-bladeren worden voor uiteenloopende doeleinden aan- 

 gewend. Van der Burg (Geneeskundig Tijdschr. v.N.I. dl 21 , bl. 

 69) zegt, dat bij beginnende tropenspruw wel eens (een afkooksel 

 van) daoen brawas en koenjit met suiker wordt gegeven- Mevr. 

 Kloppenburg beveelt daoen trawas aan in afkooksel met tëmoe 

 lawak als galafdrijvend middel. Te Buitenzorg vernam ik, dat daoen 

 trawas fijngewreven wordt gesmeerd op de borsten, om de melk- 

 afscheiding te bevorderen. Jasper (Geneeskrachtige planten) zegt 

 van daoen brabas: de fijngewreven bladeren, met kalk gemengd, 

 worden op steenpuisten en bloedzweren gelegd. Rumphius ver- 

 meldt (III, bl. 203) een niet te identificeeren prawas uit de buurt van 

 Batavia en zegt daarvan, dat de bladeren met moengsi en koriander 

 gewreven, bij kinderen op den buik worden gesmeerd tegen buikpijn. 

 • Het ligt voor de hand het algemeene gebruik van deze bladeren 

 in verband te brengen met het voorkomen daarin van een aethe- 

 rische olie. De Jong verkreeg uit 13.45 Kg. jonge bladeren van 

 Litsea odorifera, Val. 65 ccM. olie (Jaarboek 1909 Dept. v. Landb., 

 bl. 65). Een voorloopige mededeeling omtrent het door Van Rom- 

 burgh ingesteld onderzoek naar de samenstelling daarvan is te 

 vinden in het Verslag van de gewone vergaderingen der Wis- en 

 natuurkundige afdeeling der Kon. Akademie v. Wetenschappen dl 

 XX (Ie gedeelte), bl. 194. 



In het Museum: Trawas-bladeren. 



102/2798. Litsea polyantha, Juss. (Te t ra n t h e ra a 1 n o i d es, Miq., 



T. monopetala, Roxb.). 



Volksnamen. Soend : Hoeroe konèng, H. manoek, H. pinggan 

 — Jav: Gcmpoer, Woeroe dèdëk, W. koenjit. 

 Kleine, kromme boom van Z. O. Azië, alleen op enkele zeer vrucht- 

 bare gronden opgroeiend tot een rechten boom van 17 M., nooit hoo- 

 ger. Op Java komt hij voor zoowel in de laagvlakte als in het gebergte 

 tot op 1500 M. zeehoogte. Het hout wordt op sommige plaatsen ge- 

 bruikt voor heften en scheeden van kapmessen (K. &V. — X,bl. 147). 



102/2798. Litsea resinosa, Bl. (Tetranthera pan tj ara, BL, T. 



re sin o sa, Nees). 



Volksnamen hoogst onvast. Soend: Hoeroe pantjar — Jav : 

 Njampoe tjombat. 

 Hooge boom, tot 46 M. hoog en 150 cM. dik, op geheel Java 

 voorkomend, meest tusschen 400 en 2400 M., in Banjoewangi ook 



