180 CRUC1FERAE. 



De vorm capitata levert zoowel de roode als de witte kool; van 

 de eerste zegt Wigman (Van Gorkom's O.I.C. III, bl. 684), dat zij in 

 West-Java — waarschijnlijk door de grootere vochtigheid — moeilijk 

 schijnt te slagen, doch dat het in Midden- en Oost-Java beter gaat. 

 Tot nu toe heb ik op Java geen andere roode kool gezien, dan kunst- 

 matig gekleurde witte, noch over het voorkomen van roode kool 

 iets gelezen. De witte echter is op Java de kool bij uitnemendheid 

 en wordt In de bovenlanden in het groot geplant. De Bie (Inl. 

 Landb. 11, bl. 8) zegt, dat dit geschiedt als tweede gewas na 

 de rijst op tegalans en sawahs, steeds onvermengd. Het meest 

 geschikt acht men een lossen, humusrijken bodem. Als de grond van 

 nature voldoende los is, wordt er soms in het geheel niets aan 

 gedaan; anders wordt hij naar behoefte een of meerdere malen be- 

 hakt. Men plant in rijen, 2 a 3 voet van eikaar en in de rij op 

 gewoonlijk 2 voet afstand. Als plantmateriaal worden gebezigd 

 de krachtigst ontwikkele tolden, die zich aan den stronk vormen ; 

 zij moeten van dien leeftijd en die ontwikkeling zijn, dat de basis 

 ^vertrokken is met een min of meer knoestigen bast, die daar 

 donkerder gekleurd is dan aan het topeinde van de loot en wor- 

 den afgebroken met een klein stuk bast van den moederstengel. 

 De meeste landbouwers geven er de voorkeur aan het plant- 

 materiaal telkenjare van elders te betrekken, omdat van loten van 

 eigen aanplant een hoog percentage niet zou slagen, klein en 

 groen blijven of slecht sluiten. Kool vereischt veel zorg; 10 a 14 

 dagen na het uitplanten wordt er gemest, waarvoor men liefst 

 gebruikt mest van pluimvee: gewoonlijk wordt die vermengd met 

 mest van groot en klein vee en paarden of met gebrande zemelen. 

 Op den leeftijd van 1'; 2 a 2 maanden, als de kool begint te 

 sluiten, wordt het mesten herhaald. Beide keeren gaat de be- 

 mesting gepaard met, of wordt spoedig gevolgd door, wieden, 

 waarbij tevens de planten worden aangeaard. Voorts moet bijna 

 dagelijks het uitstaand of afloopend loof blad voor blad wor- 

 den uitgestreken met het oog op de eieren der koolwitjes. Tegen 

 het eind van de derde of het begin van de vierde maand worden 

 de planten uitgetrokken met uitzondering van de beste, die worden 

 bestemd om voortplantingsmateriaal te leveren; van deze wordt 

 alleen de kop afgesneden. 



De vorm gemmifera, die ons de brussclsche spruitjes levert, 

 gelukt hier volgens Wigman (l.c.) gewoonlijk niet; de kooltjes slui- 

 ten zich zelden. De Savornin Lohman zegt daarentegen in Beknopte 

 gegevens No. 7 omtrent Cultuurgewassen, dat men wel goede resul- 

 taten bereikt, als men de planten topt op + 75 cM. hoogte en de 

 eerste losse spruitjes van de onderste helft van den stam wegneemt; 

 de zich later vormende zonden dan talrijker zijn en vast. 



De vorm gongylodes wordt een enkele maal te Buitenzorg aange- 

 voerd van Soekaboemi onder den naam van knolkool. Dit is niet onze 

 ronde raap of meiknol, doch de knol, gelijkende op de plant, 

 waarvoor Vilmorin (Les Plantes potagères, bl. 169) den mij niet 

 bekenden hollandschen naam van koolraap boven den grond opgeeft. 



Den vorm sabanda, de savoyekool, treft men op de pasars te 

 Buitenzorg aan als kol babat, doch in minder hoeveelheid dan 

 den vorm capitata. 



