BRASSICA-RAPHANUS. 181 



1052010. Brassica rugosa, Praia. 



. Volksnamen. Mal: Sësawi — Jav : Sawi. 



Geen groente wordt er in Indië zoo veelvuldig en algemeen 

 geteeld als de sësawi. Rumphiiis beschrijft de twee nauwelijks 

 te onderscheiden vormen (V, bl. 282) onder den naam van S i n a p i 

 si ne n se album en nigrum en zegt, dat het is een schoone 

 plant, die het best groeit in den regenmoesson; zij wordt in haar 

 geheel uitgetrokken of afgesneden vóór de bloemstengel zich ver- 

 toont (Rumph.). 



Dezelfde deelt mede, dat de versche wortels van alle mosterd- 

 soorten goed zijn om bij drogen hoest het jeuken in de keel te 

 verdrijven: men moet ze kauwen en het sap inslikken. 



De vorm die wit wordt genoemd (sësawi poetih) wordt het meest 

 als groente verkocht; de sësawi idjo wordt gemeenlijk ingezouten, 

 niet alleen door de chineezen, doch ook door inlanders. 



Aan de oliehoudende zaden, die volgens Vorderman (Genees- 

 middelen 1) te Batavia worden aangevoerd van de Java-kust en 

 Soerabaja, wordt geneeskracht toegeschreven. Mevr. Kloppenburg 

 zegt, dat zij verwarmend werken -en gebruikt worden in djamoe's 

 ter bevordering van de maandelijksche zuivering en in dranken 

 tegen syphilis. De Catalogus Brnsselsche Tentoonstelling 1910 ver- 

 meldt, dat zij worden gebezigd in ratjikan tegen gal en behooren 

 tot de ingrediënten van djamoe's voor de kraamzuivering. 



Soms worden de sësawi-vormen aangezien voor Brassica alba, 

 Boiss. en Br. nigra, Koch, respectievelijk de witte en zwarte mos- 

 terd. Deze komen evenwel voor zoover bekend hier niet voor. Er 

 zijn echter aanwijzingen dat in N. I. toch een Brassica-soort ter- 

 wille van het zaad wordt geteeld. Rumphius (V, bl. 282) spreekt 

 van een Sinapi indigenum met kleiner bladeren, doch overi- 

 gens aan de gewone sësawi gelijk. De bladeren van deze sësawi 

 ambon zijn heeter van aard en worden daarom gewreven op het 

 voorhoofd gesmeerd tegen hoofdpijn. De ambonneezen zaaien haar 

 in hun bergtuinen (en dit geschiedt ook elders) om het zaad, dat 

 gemalen bij het eten wordt gebruikt. 



In Verhandelingen Bat. Genootsch. No. 23, bl. 1 1 , zegt Zollin- 

 ger, dat hij op Saleier een soort van witte mosterd aantrof, die 

 ook werd uitgevoerd; de kwaliteit noemt hij zeer goed, doch min- 

 der sterk dan de europeesche. In het Tijdschr. v. Ind. T. L. & V. 

 kunde dl 15, bl. 411, vermeldt Van der Stok een Sinapis nigra, die 

 op Saleier in het gebergte voorkomt; zoowel de bladeren als het 

 zaad worden volgens hem gegeten, de eerste als sajoer, de zaden 

 als „toespijs". Een poging om dit zaad te verkrijgen, in 1914 

 gedaan, faalde. 



In het Museum: Zaden en olie. 



105/2950. Raphanus sativus, L. 



Welbekend kruid, vooral in de bovenlanden veelvuldig gekweekt, 

 echter niet alle vormen in gelijke mate. 



De vorm hortensis, Backer, de lobak, is uiterst algemeen. De 

 cylindrische, uitwendig wit gekleurde wortel wordt rauw en gestoofd 

 gegeten; hij vervangt hier de radijs en is op vele plaatsen de 

 eenige versche groente die verkrijgbaar is. Ook het loof wordt 



