182 CRUCIFERAE-CAPPARIDACEAE. 



gegeten, jong als groente — als men alleen het loof verlangt wordt 

 de lobak dicht uitgezaaid — oud, d.w.z. als de wortels verkuopüaar 

 zijn, door de inlanders als lalab. Beide zijn groenten die men 

 geregeld op de pasars kan aantreffen. Het zaad, üat voor deze 

 cultuur uit China wordt aangevoerd, is oliehoudend. 



De vorm niger, DC, de ramenas, wordt het minst van de drie 

 geplant; te Buitenzorg wordt hij nu en dan aangebracht van 

 Soekaboemi. 



De vorm radicula, Pers., de radijs, komt insgelijks van de 

 bergen; ik zag nooit andere dan roode. Volgens Beknopte gegevtns 

 No. 7 omtrent Cultuurgewassen moet radijs steeds uit europeesch 

 zaad worden gekweekt. Wigman (in Van üorkom's O.l.C. 11, bl. 

 687) maakt melding van cultuurvariëteiten in Europa, die 15 of 

 16 dagen na het zaaien kunnen worden geoogst en zegt, dat de 

 groeiduur hier niet belangrijk met dien in Europa zal verschillen. 

 Blijkens het Verslag 1891 omtrent 's Lands Plantentuin werden 

 te Tjibodas vroege radijssoorten inderdaad 16 dagen na het uit- 

 zaaien geoogst. 



In het Museum: Lobakzaad. 



105/2965. Nasturtium indicum, DC. 



Volksnamen. Soend: Djoekoet sakti — jav: Tempoejoeng, 



Sawi lëmah — Mad: Roem taroeman. 

 Eenjarig, zeer veranderlijk kruid, 10 tot 50 cM. hoog, voorkomend 

 op vochtig bouwland en aan waterkanten van af de laagvlakte 

 tot op 1300 M. zeehoogte (Backer, Schoolflora). 



Dit is de sawi lëmah van Mevr. Kloppenburg, die mededeeit, 

 dat een afkooksel van de geheele plant wordt gedronken bij op 

 de blaas gevatte koude. Hasskarl's Nut (No. 288) zegt, dat de plant 

 met water wordt fijngewreven en daarmede bij koorts het lichaam 

 wordt ingesmeerd om te verkoelen. Te Buitenzorg werd mij op- 

 gegeven, dat deze plant den naam draagt van kamandilan en 

 fijngewreven aan kleine kinderen wordt ingegeven tegen wormen. 



105/2966 Cardamine decurrens, Z. & M. 



Volksnamen. Mal: Sëlada ajër. ') 

 De z.g. Waterkers is een in West-java geregeld ter pasar ver- 

 krijgbare groente, die als sla toebereid zoowel door europeanen als 

 inlanders wordt gegeten. De nogal eigenaardige cultuur, die ge- 

 bonden is aan de beschikking over zuiver water en dientengevolge 

 in de benedenlanden niet wordt gedreven, wordt uitvoerig be- 

 schreven in De Bie's Ind. Landb. II, bl. 16. Het beste product levert 

 /.ij op, wanneer zij onder overvloedigen toevoer van helder bron- 

 water wordt geteeld op een steenachtigen bodem (tjadas); wordt 

 aan deze voorwaarden niet voldaan dan is het gewas schier oneet- 

 baar wegens den bitteren smaak. De plantsoenen worden evenals 



'). De Heer Backer deelde mij mede, dat alle door hem bloeiend waar- 

 genomen wildgroeiende exemplaren bleken te zijn Cardamine decurrens, Z. 

 c*v- M, die waarschijnlijk slechts een vorm is van C flexuosa, Withering ; de 

 gekweekte sëlada ajër bloeit hier, naar hel schijnt, nooit Demogelijkheid 

 dat deze dan blijken zou toch Nasturtium officinale, R.Br. te zijn, de plant 

 waarvoor zij steeds is gehouden, is daarom niet buitengesloten. 



