184 CAPPARIDACEAE. 



liezen zij ook veel van hun bitterheid, zoodat de baliërs ze onder 

 hun sajoers mengen (Rumph.). Te Batavia trof ik dit kruid aan op 

 de pasar; daar en ook elders dient het minder als lalab, dan wel om 

 in te zouten. Onder toevoeging van wat zout laat men de bladeren 

 verflensen, drukt ze dan uit en wascht ze vervolgens: daarop wor- 

 den zij in een aarden potje ingepekeld en zijn na 2 a 3 dagen 

 geschikt om te eten, hetzij alleen als toespijs, hetzij als ingrediënt 

 van sajoer. 



Blume (Bijdragen, bl. 98) zegt, dat Gynandropsis pentaphylla en 

 Polanisia viscosa, DC de spijsvertering bevorderen en een slijrn- 

 oplossende kracht bezitten, terwijl zij uitwendig werkzaam zijn 

 zoowel legen herpetische aandoeningen als om, door haar prik- 

 keling op de huid, de prikkelbaarheid van andere organen te 

 verminderen. Ook Rumphius vermeldt medicinaal gebruik : tegen 

 koorts, die begint met groote koude (malaria?), neemt men een 

 handvol bladeren, een stukje ui, look, peper en een paar daoen 

 koekoerang (Curanga amara, Juss.), wrijft dat alles met azijn en 

 perst het sap eruit, hetwelk wordt ingegeven. 



Gynandropsis speciosa, DC. 



Volksnamen. Mal: Koemis koetjing, Mamang bësar. 



Eenjarig, kaal of kortbehaard kruid, 0.80 tot 1.60 M. hoog, af- 

 komstig uit tropisch Amerika, vaak als sierplant in tuinen gekweekt 

 en niet zelden min of meer verwilderd, doch geen stand houdend 

 (Backer, Schoolflora). 



Hasskarl (Retzia I, bl. 119) zag er niet alleen een sierplant in 

 van blijvende waarde, doch ook een goed moeskruid, dat algemeen 

 zou worden geteeld zoodra bekend zou zijn geworden dat de 

 jonge bladeren een smakelijke groente opleveren, waaraan toch — 

 zegt hij — in de benedenlanden, waar het juist het weelderigst groeit, 

 groot gebrek bestaat. H. vermeldt, dat deze plant is ingevoerd uit 

 Eng.-Indië; in Watt's Economie products wordt echter wel de 

 voorgaande als eetbaar opgegeven, doch G. speciosa niet vermeld. 

 De inlander hier is ongewoon sterk in het ontdekken van eetbare 

 plantendeelen : opgaven dat G. speciosa eetbaar is heb ik echter 

 niet aangetroffen, noch zelf daarvan iets bemerkt. Hoewel dat nu 

 de juistheid van Hasskarl's mededeeling niet buitensluit, is zijn 

 voorspelling dat dit kruid als groente zou worden geteeld in ieder 

 geval vooralsnog niet uitgekomen. 



Polanisia Chelidonii, DC. (P. angulata, Miq.). 



Volksnamen. Mad : Bhoebhoewan. 

 Eenjarig kruid, 30 tot 60 cM. hoog, op Java alleen gevonden langs 

 de Noordkust van Brebes tot Pasoeroean op sawahs en in riet- 

 tuinen (Backer, Schoolflora). De verwarmde bladeren worden uit- 

 geperst en het sap bij ontsteking in het nor gedruppeld ( Vordennan, 

 Madoereesche planten No. 30). 



Polanisia viscosa, DC. 



Volksnamen. Mal: Mamang laki, M. octan — Soend : Boe- 

 boehan, Mamam — Jav : Antjang-antjang, Boeboehan, Entjèng- 

 èntjèng, Poepoewan laki — Mak: Joempai. 



Eenjarig kruid, 0.10 tot 1 M. hoog, verbreid over geheel Java 



