PITTOSPORUM - ALTINGIA. 193 



sappig en slijmerig. Zij is bij de ambonneezen in dagelijksch gebruik 

 bij het koken van papéda; men doet een stukje in het water, waarmede 

 de papéda wordt bereid, en die verkrijgt daardoor een schoone roode 

 kleur. Zelfs heel oude sago mënta wordt daardoor goed van smaak. 

 Voor huishoudelijk gebruik wordt de bast gedroogd en in bundeltjes 

 bewaard (Rumph.)! Het gebruik van dien bast overeenkomstig 

 Rumphius' mededeelingen vindt men bevestigd in Teysmann's 

 verslag van zijn Molukkenreis, voorkomend in hetNatuurk.Tijdschr. 

 v. N.I. dl. 27, bl. 80 (onder den naam van W. fraxinea, Smith). 



HAMAMEL1DACEAE. 



123/3298. Liquidambar oriëntale, MUI. 



Storax, in den inlandschen drogerijhandel bekend als blëndok-, 

 gétah-, of minjak rasamala, is een balsem, die verkregen wordt 

 door het uitkoken en daarna uitpersen van den binnenbast van een 

 tot 14 M. hoogen boom, Liquidambar oriëntale, Mill., van Klein- 

 Azië. Vorderman zegt ervan in Teysmannia 1894, bl. 110, dat die 

 balsem in den toestand, waarin hij Indië via Singapore en Bombay 

 bereikt, zich voordoet als een bruinachtiggrijze stof, welke in 

 consistentie overeenkomt met dikken honing; altijd is hij door frag- 

 menten van vaste bestanddeelen verontreinigd en vaak vervalscht. De 

 reuk houdt het midden tusschen dien van benzoë en dien van peru- 

 balsem. Hij wordt gebruikt in de inlandsche geneeskunde als slijm- 

 oplossend middel en als smeersel bij rheumatische aandoeningen 

 (volgens Vorderman), ook op wonden, meer echter voor het samen- 

 stellen van reukwerken. 



Ik acht het zeer waarschijnlijk, dat deze van ouds in den archipel 

 bekend geweest zijnde storax zijn inlandschen naam heeft geleend 

 aan de verschillende meer of minder geurige, als rasamala bekende 

 stoffen. Zoo levert de tot dezelfde famiiie behoorende Altingia 

 excelsa, Noronha, de mala of rasamala van West-Java, een als 

 reukwerk gebruikte hars, werd op Madoera een Ficussoort als 

 rasamala aangeduid, omdat haar melksap voor hetzelfde doel wordt 

 gebezigd, wordt in de Molukken Canarium microcarpum, Willd. 

 rasamala geheeten naar den balsem, dien hij oplevert en voorts 

 dankt ook het reukhout rasamala van Nieuw-Guinea, waarvan de 

 botanische herkomst nog niet bekend is, ongetwijfeld zijn naam 

 aan het feit, dat het een zeer geprononceerden storaxgeur bezit. 



In het Museum; Storax. 



1233209. Altingia excelsa, Noronha. (Liquidambar Altingia, BL). 



Volksnamen. Mal: Këdoendoeng (Pad. Bovenl.), Poelasan 



(S. O. K.), Tjëmara abang, Tj.itam (Palemb.)"— Soend: Mala, 



Rasamala. 



Woudreus, tot 58 M. hoog en 1.50 M. dik, meestal 40a45M. 



hoog bij een middellijn van 80 tot 110 cM., voorkomend in het 



westelijk deel van den Maleischen archipel en verder westwaarts, 



op Java ook alleen in het westen tusschen 700 en 1700 M. zeehoogte. 



De stam is steeds zuiver zuilvormig, met kleine, soms 2 of 3 M. Habitus. 



oploopende wortellijsten en gleuven (K. & V. — II, bl. 204). Na de 



verbreiding gedetailleerd te hebben beschreven, geeft Cordes in 



zijn monographie (Tijdschr. d. Holl. Maatsch. v. Nijverheid 1889, 



