234 LEGUM1N0SAE. 



zuivere moes wordt dan, met een weinig zout vermengd, tot ballen 

 of schijven gekneed. Versch zijnde is de kleur lichtbruin ; mettertijd 

 wordt het bijna /.wart. Zeer oude, zwarte tamarinde heet bij de 

 javaansche doekoens asem kawa (Vorderman, Geneesmiddelen II). 

 Mevr. Kloppenburg deelt omtrent de bereiding van asem kawa 

 iets bijzonders mede, n.I. dat na het verwijderen van de pitten, 

 het pulp 10 minuten lang wordt gestoomd. De asëmbollen laat 

 men een week lang in de zon en den dauw staan, echter zorg- 

 dragende dat er geen regen op komt en doet ze dan in keulsche 

 potten, die goed worden afgesloten, of in stopflesschen. Als de 

 asem zoo een jaar heeft gestaan, kan men de „olie" er afgieten 

 en hoe ouder de tamarinde wordt, des te meer olie geeft zij. De vor- 

 ming kan worden bespoedigd door de potten of flesschen in de zon 

 te zetten. De z.g. asam kawa-olie wordt door deze dame aanbevolen 

 tegen mondspruw en om den jeuk te verdrijven van wonden. Een 

 afkooksel van asem kawa en tëmoe lawak acht zij heilzaam tegen 

 puistjes, steenpuisten en in het algemeen tegen scherpte in het 

 bloed. Volgens Persenaire (Geneeskundig Tijdschr. v. N.I. 1911, 

 bl. 234) is asem kawa, met water verdund ingenomen, een veelvuldig 

 aangewend abortivum. 



Rumphius deelt mede, dat behalve in de keuken, tamarindemoes 

 wordt gebruikt om het hoofd en het lichaam te reinigen en dat men zil- 

 verwerk in tamarindewater kookt om het schitterend blank te krijgen. 



De productie van tamarinde is ongeveer voldoende voor de 

 binnenlandsche behoefte: alleen Bali voert wel eens een kleinig- 

 heid uit naar Singapore. Java en Madoera fourneerden in 1914 

 volgens de statistiek van het Encyclopaedisch Bureau aan de 

 buitenbezittingen 847 tons, waaronder 750 tons aan Sumatra's 

 Oostkust, en Timor verscheepte 344 tons, vooral naar Celebes. 

 Invoer op Java heeft voor zoover kan worden nagegaan niet plaats, 

 behalve van Madoera. Volgens het Mindere Welvaartverslag, Han- 

 del en Nijverheid van Madoera, bl. 1 1, worden in Bangkalan groote 

 voordeden getrokken van de boomen, die daar langs den postweg 

 en eenige binnenwegen zijn aangeplant. De jaarlijksche opbrengst 

 van een boom vertegenwoordigt volgens den verslaggever soms 

 een waarde van 4 a 5 gulden, doch in doorsnede schat hij die op 

 ƒ 1.— . De bewerker van het verslag stelde daarbij de noot, dat 

 die schatting hem wel wat laag voorkwam, daar een europeaan 

 hem mededeelde, dat groote boomen op zijn land hem gemiddeld 

 f 57. — per jaar opbrengen. Deze opgave is echter onbegrijpelijk 

 hoog. Zelfs tegen een detailprijs van 12'/ 2 cent per kati zou dat 

 bedrag vertegenwoordigen een hoeveelheid van 285 Kg. bereid 

 moes. In Tropical Agriculturist. Jan. 1909, bl. 25, wordt gezegd, 

 dat in Eng.-indië, vanwaar tamarindemoes wordt uitgevoerd, van 

 een volwassen boom 5 a 6 maunds vruchten kunnen worden geoogst, 

 dus ongeveer 200 Kg. Naar de verhouding, opgegeven in Watt's 

 Commercial products, zou deze hoeveelheid ca 1 15 Kg. pulp moeten 

 opleveren, die, tegen een prijs van ƒ 8.50 per cwt (den prijs van 

 prima tamarinde te Londen), niet meer waard zou zijn dan ca 

 / 21.50, wat toch nog een reusachtige opbrengst is. 



De eng.-indische tamarinde is met zout geconserveerd en wordt 

 vooral gebezigd voor medicinale doeleinden, verder voor kerries 



