TAMARINDUS - INTSI A. 235 



en sausen. In den nieuweren tijd wordt door Jamaica gesuikerde 

 tamarinde uitgevoerd, die, voornamelijk in Italië, door de suiker- 

 bakkers wordt gebruikt voor siroop en bonbons. De behandeling 

 in West-Indië is als volgt: In een kist of vat wordt het vruchtmoes 

 in een laag uitgespreid en daarop komt een laag suiker, hierop 

 weer tamarinde, enz. tot de kist bijna vol is: dan wordt de inhoud 

 aangevuld met kokend heete suiker (Tropenpflanzer 1906, bl. 679). 



De zaden worden evenzeer voor geneeskrachtig gehouden. Vor- 

 derman (Geneesmiddelen 11) vermeldt ze onder den mal. naam van 

 bidji asem en den javaanschen van kloengsoe. Voor welk doel zij 

 op Java worden gebruikt, is mij niet bekend ; bij de maleiers dienen 

 zij, volgens Ridley's Mal. Geneesmiddelen, tot poeder gestampt 

 om zweren te pappen. 



In het Museum: Vruchten, conserven, zaden. 



Intsia amboinensis, Thouars (A f z e 1 i a b i j u g a , A. Gray). 

 Volksnamen. Mal : Mërbaoe, Mêrbo — Soend : Tariti — Mak: 

 Bajang — Boeg: Ipi — Tern: Dowora — Alf : Ipilo (Bolaang 

 Oeki), Maroeasei (Minah.), Sira (Bolaang Mongondow) 

 — Key: Ai jra mas. 

 Boom, 30 tot 35 M. hoog en 80 a 100 cM. dik, meestal echter, 

 vooral vlak aan het strand staande individuen, veel kleiner, op Java 

 uitsluitend groeiend in de heete laagvlakte, voornamelijk aan de 

 kust of op koraalzand bij de kust en dan soms in een groot 

 aantal bijeen; volwassen boomen zijn er uiterst zeldzaam, om- 

 dat het hout wegens zijn groote sterkte en duurzaamheid door de 

 inlanders zeer hoog wordt geschat voor huisbouw (K. & V. — 

 II, bl. 31). Rumphius (111, bl. 21) beschrijft hem onder den naam 

 van Metrosideros amboinensis als een zeer hoogen, 

 zwaren boom, gewoonlijk wat bochtig van stam, behalve die 

 in dichte bosschen groeien, .welke zeer recht zijn. Men vindt 

 hem door den geheelen archipel, doch, naar Rumphius meent, 

 het meest en het best in de Molukken; hoe steenachtiger de 

 bodem, des te beter het hout. In deze kwartieren is dit ijzer- 

 hout een prins onder de timmerhoutsoorten, zooals in Europa 

 het eikenhout. Het wordt gebruikt voor huisbouw en voor meu- 

 belen en laat z'ich, hoewel het grof van draad schijnt, zoowel met 

 de schaaf als met den draaiersbeitel tamelijk glad afwerken. Door 

 polijsten kan men het glimmend donkerbruin maken, zoodat men 

 het voor oud, goed bewerkt eikenhout zou aanzien. Om het een 

 sch'oone bruine kleur te geven, polijst men het met moer van 

 bier. Mettertijd wordt het zoo hard, dat een draadnagel er niet 

 of nauwelijks kan worden ingeslagen en die, welke in het versche 

 hout zijn geslagen, roesten daarin zoozeer vast, dat men ze er 

 niet heel meer uit krijgt. Oud is het veel moeilijker te bewerken 

 dan versch. Hoe goed overigens ook, tegen vocht en weer en 

 wind is het niet bestand; in den grond boven de waterlijn, in 

 vochtige kelders en bedompte pakhuizen, ingemetseld in vochtige 

 muren, is het niet duurzaam, wel echter beneden de waterlijn. 

 In het water wordt het binnen weinige maanden aangetast door 

 paalworm. Het spint moet steeds zorgvuldig worden verwijderd, 

 daar dit zeer spoedig door witte mieren en boeboek wordt aan- 



