BAUHINIA — KOOMPASSIA. 241 



128/3530. Dialium indum, L. 



Volksnamen. Mal : Asem krandji — Jav : Asem tjina, Krandji. 



Tot 30 M. hooge en 50 cM. dikke boom van den Maleischen 



archipel, op Java wildgroeiend tusschen 200 en 400 M. en in de 



residentie Batavia in enkele dorpen veelvuldig door de inlanders 



aangeplant om de vruchten. 



De zuilvormige stam levert een sterk en duurzaam hout, dat 

 soms voor huisbouw wordt gebezigd (K. & V. — II, bl. 20.) Vol- 

 gens Hasskarl's Nut (No. 771) wordt het voor (suikerriet-) molens 

 gebruikt, zoodat zonder twijfel D. indum, evenals de andere 

 Dialiumsoorten, goed hout heeft. 



*ren. Hasskarl deelt verder mede, dat de gestampte bladeren, in 

 water geweekt, een middel zijn om roestig ijzer blank te maken, 

 doch Boorsma bevond, dat dit niet juist kan zijn. 



hten. De zwarte, fluweelachtige vruchtjes zijn een algemeen voor- 

 komende snoeperij voor kinderen en chineesche vrouwen. Te 

 Batavia en Buitenzorg zag ik ze in April en Mei vaak versch 

 geplukt te koop aanbieden, doch elders op Java worden zij meer 

 ingevoerd van Singapore, welke haven de vruchten op haar beurt 

 betrekt van Palembang. 

 In het Museum: Vruchten. 



128/3530. Dialium spec. div. 



Volgens Ridley's Mal. Timmerhoutsoorten (bl. 52) komen op 

 het Mal. Schiereiland (dus waarschijnlijk ook in het westelijk deel 

 van onzen archipel) een aantal andere soorten van Dialium voor, 

 alle groote boomen, die een eerste kwaliteit hard hout opleveren. 

 Vroeger moeten die op het schiereiland overvloedig zijn geweest, 

 want krandji-hout werd op groote schaal uitgevoerd naar China. 

 Tegenwoordig echter treft men het bijna niet meer aan. Het is 

 bij alle soorten nagenoeg gelijk, n.1. donkerbruin van kleur, zwaar 

 en uiterst duurzaam. 



Ridley noemt de volgende soorten: 



D. ambiguum, Prain = krandji boeroeng, na verwant aan D. 

 platysepalum en mogelijk slechts een variëteit daarvan. 



D. Maingayi, Bak. = krandji darat, k. oemboei; een boom van 

 60 a 70 voet hoogte. 



D. platysepalum, Bak. = krandji papan, k. sëkalat, k. sëpan, 

 k. tëmbaga; deze is 50 tot 80 voet hoog en 4 voet of meer dik. 

 Het fraaie, donkermahoniekleurige, harde, zware hout geldt voor 

 de beste krandjisoort; het wordt gebruikt voor den bouw van 

 huizen en booten. 



D. Wallichii, Prain bereikt een hoogte van omstreeks 50 voet 

 bij een dikte van ca 3 voet. 



De Clercq geeft eene andere synonymie, n.1. voor krandji papan: 

 D. laurinum, Bak., voor krandji boeroeng- D. Maingayi, Bak. en 

 voor krandji oemboet: D. patens, Bak. 



i28/353i. Koompassia malaccensis, Maing. 



Volksnamen. Mal: Koempas, Mëngiris (Bill.). 

 Reusachtige, kaarsrechte boom, een hoogte bereikend van ruim 

 100 voet bij een stamdiameter van 5 voet en meer, dikwijls bij 



