HAEMATOXYLON-CAESALPINIA. 253 



aanteekeningen. Van de eerste zegt hij, dat de versche wortels 

 een maagsterkend middel zijn; met gember fijngewreven, mengt 

 men ze onder de gekookte rijst tegen een bedorven maag en 

 om den verloren eetlust te herstellen. Zij zouden ook goed zijn 

 tegen ingenomen vergif. De hitoeëezen kauwen de wortels met wortels. 

 sirih-pinang om buik- en bloedloop te stoppen en houden dit 

 voor het laatste redmiddel bij deze ziekten. Tegen ingewands- 

 wormen wordt de andere, C. Bonducella, het meest werkzaam 

 geacht; men neemt den wortel of de bladeren, in water gewre- Bladeren 

 ven met wat poelasari en ajuin, in, doch dit drankje is moeilijk 

 te slikken dewijl het zoo afgrijselijk bitter is. De bladeren hier- 

 van zijn meer in gebruik dan de wortels, omdat zij gemakkelijker 

 te krijgen zijn. De versche bladeren (dit wordt weer vermeld 

 onder de eerste soort), gewreven met verdunden azijn en op 

 de nuchtere maag gedronken, werken stondendrijvend en doen 

 „de verharde milt smelten". Aan geelzuchtigen en (lichamelijk) 

 opgeblazen personen wordt aanbevolen dagelijks een aftreksel te 

 drinken van de bladeren met een stukje gember in arak. 



De vruchten bevatten 2tot4 zaden, volkomen gelijk aan de knik- zaden, 

 kers waarmede de jongens spelen; zi] „zijn licht grauw, glad en 

 glimmend, soms zuiver rond, behoudens een uitstekend hoekje bij 

 den navel, soms eenigszins langwerpig: de schil is steenhard. De 

 witte, droge, bittere kernen worden fijngewreven aan kinderen 

 ingegeven als wormdrijvend middel. 



Aan deze mededeelingen van Rumphius is niet veel toe te voe- 

 gen. Hasskarl zegt (Het Nut No. 93), dat het sap uit den stengel 

 wordt gedronken en als oogwater dient bij zekere oogaandoeningen ') 

 en dat de gewreven bladeren na de bevalling worden ingegeven 

 ter versterking van de baarmoeder. Ook thans nog gebruikt men 

 in de Soendalanden de bladeren, alleen of met fom'-bladeren in 

 water gewreven, als wormdrijvend middel voor kinderen. Meer 

 algemeen echter bezigt men voor dit doel de zaden, die bij de 

 verkoopers van medicijnen nooit ontbreken, op de door Rumphius 

 aangegeven wijze. Te Buitenzorg werd mij medegedeeld, dat de 

 geroosterde zaden ook tegen hoest worden gekauwd. 



Blijkens het onderzoek van Greshoff (Plantenstoffen II, bl. 66) chemie, 

 bevatten de bladeren een bittere hars en een weinig alcaloïd, 

 de zaden — behalve 1 7 % vette olie — een bitterstof (guilandinine) en 

 sporen alcaloïd. Boorsma (Plantenstoffen IV, bl. 60) vond ook 

 nog een niet giftig santonine. 



Caesalpinia coriaria, Willd. 



Volksnamen. Divi-divi. 

 Heester of boom, 3 tot 10 M. hoog, ingevoerd uit tropisch Amerika, 

 volgens Van Romburgh (Aanteekeningen Cultuurtuin, bl. 17 en 

 Teysmannia 1891, bl. 594) reeds in 1858 van uit 's Lands Planten- 

 tuin verspreid en in 1859 proefsgewijs aangeplant in Bantam en 

 de Preanger Regentschappen. De cultuur geschiedt als volgt: de cultuur 



'). Voor een verklaring van dit niet op goede gronden berustend gebruik en 

 meer bijzonderheden, zie Tijdschr. voor Inl. Geneeskundigen 1906, bl. 139. 

 Sommige mededeelingen omtrent toepassingen, zooals het gebruik als kinine- 

 surrogaat, zijn via eng.-indische bronnen in onze literatuur gekomen. 



