260 LEGUMINOSAE. 



of soga mënjérè de bast van Ceriops spec. en het maleische soga 

 djawa is Caesalpinia Sappan, L. 



De bast van Peltophorum ferrugineum is het hoofdbestanddeel 

 van het bad. waarmede het okergeelbruin bij batikwerk wordt ver- 

 kregen. Jasper & Pirngadie (Batikkunst, bl. 41) geven het volgende 

 recept, afkomstig uit Djokjakarta : sogabast 2 deelen, tingi (Ceriops) 

 1 2 deel, këmbang poeloe (Carthamus tinctorius) l j A dee\,geelhout 

 (Cudrania) 1 deel, blëndok irëmbalo (lakhars) '/.» deel en verder 

 wat colophonium en suiker. De samenstelling van de bruinkuip 

 vertoont echter allerlei afwijkingen, daar een ieder zijn eigen em- 

 pirisch voorschrift bezit, dat min of meer geheim wordt gehouden. 

 In Semarang doet men er gambir bij. Om goed werk te verkrijgen 

 wordt in Solo het doek gedurende 15 etmalen drie maal daags 

 behandeld, telkens afgewisseld met drogen. Na het kleuren wordt 

 het gewasschen, gedroogd en in helder kalkwater gedompeld om 

 de kleur te fixeeren ; daarenboven wordt echter voor fijn werk het 

 doek nabehandeld met een ander kleur- tevens fixeerbad (sarèn), 

 bestaande uit een afkooksel van sari kocning (Sophora. japonica, L.), 

 met borax, aluin, suiker en een weinig citroensap, waarin het drie 

 keeren wordt gedompeld. Anderen voegen aan dat z.g. fixeerbad 

 ook geelhout en saffloer toe. 



ibast. In Zuid-Preanger wordt volgens het Tijdschr. voor het B. B. van 

 Juli 1912, bl. 14, soga-bast ook gebruikt voor het tanen van netten. 



icinaai. In de tweede plaats, doch dit is van veel minder belang, wordt 

 hij gebruikt als medicijn; het is volgens Boorsma's Geneesmid- 

 delleer, bl. 9, een der looistofrijke basten, die te Batavia in den 

 inlandschen medicijnhandel bekend zijn als kajoe timor. Wat op 

 Java het eigenlijke kajoe timor is of oorspronkelijk was, is nog 

 niet opgehelderd. Hetgeen onder dien naam wordt verkocht, dient 

 volgens Mevr. Kloppenburg voor de volgende doeleinden. Een 

 afkooksel ervan wordt ingenomen, als zich bij den afgang bloederig 

 slijm of bloed bevindt; veel wordt het ook toegepast, zoowel in- 

 als uitwendig, om ontstekingen te genezen of te voorkomen. Een 

 aftreksel in azijn zou nuttig zijn voor compressen tegen verzwikking 

 en een aftreksel in brandewijn tegen de naweeën der bevalling. 

 Waitz (Practische Waarnemingen, bl. 32) zegt, dat kajoe timor 

 door de inboorlingen hoog wordt geschat bij velerlei ziekten, 

 die op laxiteit en atonie berusten. Zoo wordt het poeder, met 

 een weinig water aangemengd, om de oogleden gestreken tegen 

 ophthalmie (uit atonie). Op dezelfde wijze wordt de bast aan- 

 gewend bij kneuzingen, zwellingen en blauwe plekken, veroor- 

 zaakt door val, slag of stoot. Ik heb denzelven werkzaam be- 

 vonden: als ingrediënt van tandpoeders tegen een licht-bloedend, 

 sponsieus gezwollen tandvleesch met kwaden reuk uit den mond, 

 verder in decoctie als mondspoeling bij langdurige kwijling na 

 het gebruik van kwik, wanneer de pijnlijke aandoening van den 

 mond geweken is; tenslotte tegen verzweringen (ulcera) met 

 een slap, putried karakter en stinkenden etter, in decoctie als 

 fomentatie of tot het natmaken van het pluksel. Van het gebruik 

 inwendig zag ik goede resultaten in de laatste stadiën van dysen- 

 terie, wanneer de lijder zich in een colliquatieven staat bevindt 

 en groote hoeveelheden puur bloed door den afgang kwijt raakt. 



