272 LEGUMINOSAE. 



wordt gebracht), wordt echter direct getroffen door de zeer scherpe 

 concurrentie van de synthetische indigo, toni wcrdi (Jav.), die 

 zich zoodanig heeft ingeburgerd, dat staking van de aanvoeren in 

 1915 een groote stagnatie teweeg bracht in het batikbedrijf. In 

 een verzoekschrift, door de Handelsvereeniging te Soerabaja ge- 

 richt tot de Regeering (vide de bijlagen van haar jaarverslag 1915, 

 bl. 6), wordt gezegd, dat het tekort aan synthetische indigo zoo 

 sterk werd gevoeld, dat de batikers bereid waren/600 te betalen 

 voor een vat, dat vóór den oorlog ƒ 62 kostte. Overgelegd werd 

 een schrijven van 67 batikfabrikanten, die verklaarden aan het 

 gebruik van het kunstproduct de voorkeur te geven en dat van 

 natuurlijke indigo zelfs niet meer te kennen. Het vermoeden rijst, 

 dat die kennis wel verlevendigd zou zijn indien er voldoende 

 aanbod was geweest van het natuurproduct. Hoewel een dreigend 

 tekort aan kleurstoffen reeds dadelijk bij het uitbreken van den 

 oorlog was voorzien, was intusschen van aanplanten van indigo 

 op uitgebreide schaal geen sprake geweest, omdat men vreesde 

 voor schade op aanplantingen, die op het tijdstip van het sluiten 

 van den vrede in den grond zouden staan en aanvankelijk meende, 

 dat de storing in den aanvoer slechts kort zou duren. 



Noch voor de buitenlandsche, noch voor de binnenlandsche 

 markt, is dus de toekomst van het natuurproduct hoopvol, hoewel 

 het nog wel zeer lang zal duren voor de laatste indigo in de 

 blauwkuip wordt gestort, zoo goed als de andere natuurlijke kleur- 

 stoffen den strijd tegen kunstproducten nog onafzienbaren tijd 

 zullen volhouden. Het gebruik daarvan toch is in zekere mate een 

 kwestie van sentiment. De kleuren, zegt D. van HinloopenLabberton 

 in den Catalogus Brusselsche Tentoonstelling 1910, bl. 526, welke 

 in verschillende tinten op de doeken worden gebracht, zijn feitelijk 

 slechts vier in getal: blauw (of zwart), rood (bruin), geel 'en wit. 

 Dit zijn de kleuren, die in de indonesische mystiek een groote 

 rol spelen. Ook aan de inheemsche verfstoffen, bij de bereiding 

 gebezigd, worden bepaalde eigenschappen toegekend, vooral aan 

 de grondstof voor de blauwkleuring, de indigo. De heilaanbrengen- 

 de invloed daaraan toegeschreven maakt, dat zij een voorkeur 

 blijft behouden boven goedkoopere kunstproducten, welke ter 

 vervanging daarvan kunnen strekken. 



Cultuur. Volgens De Bie (Inl. Landb. II, bl. 37) verbouwt de bevolking 



indigo zoowel op tegalgronden als op sawah's, in het laatste geval 

 uit den aard der zaak als tweede gewas. Hoewel zij het best gedijt 

 op een doorlatenden, humusrijken bodem, wordt zij ook wel op 

 eenigszins kleiachtigen grond geteeld. Nadat het veld eens of meer- 

 malen beploegd of behakt is, worden er op rijen van 2 voet ouder- 

 lingen afstand pootgaten gemaakt met een plantwijdte, voor stek- 

 indigo (zie Indigofera suffruticosa, Mill.) van 2 a 3 voet, voor 

 andere P/2 °f - voet. \'oorts worden er tot afleiding van het regen- 

 water om de 12 voet geulen gegraven. Waar de grond vlak is en 

 het plantsoen gevaar loopt van bij veelvuldige regens onder te 

 loopen, worden bedden aangelegd. 



stekken. Bij stekiudigo worden door de inlanders als plantmateriaal de 



beste takken van de krachtigst ontwikkelde struiken gebezigd, 

 liefst van aanplantingen, waarvan reeds eens geoogst is. Het af- 



