282 LEGUM1N0SAE. 



M7. phius' bericht omtrent het gebruik van het sap als bindmiddel voor 

 kleurstoffen wordt bevestigd door jasper & Pirngadie (Vlechtwerk, bl. 

 71), die vermelden, dat te Keboemen bamboe-vlechtmateriaal met sap 

 uit den bast van den toeri, met roet gemengd, wordt zwart geverfd. 



Filet laat uit den bast touw voor vischnetten vervaardigen 

 en hem gedroogd en fijngestampt bezigen als blanketsel. Voorts 

 zou door insnijding een gom worden verkregen, gebruikt bij het 

 binden- van boeken. 

 Bladeren. De jonge bladeren, vervolgt Rumphius, worden gegeten, hoewel 



ze een viezen reuk hebben, mitsgaderseen slijmerigen kost geven. 

 De bladeren en jonge twijgen — aldus Boorsma in Teysmannia 1910, 

 bl. 655 — en hiermede vestigt hij de aandacht op het voornaamste 

 nut van deze plant — vormen een goed veevoeder '); het eiwit- 

 gehalte bedraagt ongeveer 45%, van de droge stof.Menzegt.dat 

 zij de melkafscheiding bevorderen: vandaar dat de bladeren in 

 gaargestoomden toestand ook wel door zoogende vrouwen worden 

 gegeten. De bevolking kent de uitmuntende kwaliteit van dit vee- 

 voeder sinds lang en men vindt in het laagland van Midden- en 

 Oost-Java in streken waar veeteelt wordt gedreven den witten 

 vorm in ontelbare hoeveelheid aangeplant, zooals gezegd op de 

 sawahdijkjes. 't Hoen beveelt in Veeartsenijkundige Bladen dl 19, 

 bl. 274, aan, de boompjes twee jaar na het uitplanten op mans- 

 hoogte te toppen en ze op 3 a 4-jarigen leeftijd gelijk met den 

 grond af te kappen. De getopte boomen geven nieuwe uitspruitsels, 

 die door het vee gretig worden gegeten. Laat men ze doorgroeien, dan 

 wordt het na het derde of vierde jaar onmogelijk het loof in te zamelen. 

 In hetzelfde periodiek jaargang 1912, bl. 87, wordt aangeraden, den 

 toeri voor veevoeder zeer dicht te planten, n.1. pl.m. 2 dM. van 

 elkaar, om ze na 4 a 6 maanden te kunnen snijden. De groeisnelheid 

 hangt af van grond en klimaat: het grootst is die op een voch- 

 tigen bodem beneden 800 voet zeehoogte en daar zou men per 

 bouw ca 18 ton groenvoer (per snit?) verkrijgen. 



De bladeren bevatten volgens Boorsma een saponine, klaar- 

 blijkelijk van onschuldigen aard. De aanwezigheid van dit bestand- 

 deel verklaart echter Rumphius' mededeeling, dat zij, in water 

 gewreven, kunnen dienen in plaats van zeep voor het reinigen 

 van kleeren; zij hebben een oplossende, digereerende en pijn- 

 stillende kracht en worden daarom gekneusd gebonden op blauw- 

 geslagen plekken en verstuikte leden, alwaar zij dan het geronnen 

 bloed verdeden en de pijn stillen. Met succes gebruikt men deze 

 bladeren mede op de nagels van vingers of teenen, die door val 

 of stoot gekwetst zijn en van het daaronder zittende doode bloed 

 moeten worden ontlast. Insgelijks rauw gekneusd legt men ze ook op 

 de leden van degenen, die de beri-beri hebben. Het sap der bladeren 

 of water, waarin de bast is gekneed, als gorgel- of spoeldrank 

 aangewend, is een deugdelijk middel tegen mondspruw en ook dien- 

 stig om de keel te zuiveren. Gorgelen met een afkooksel van de bla- 

 deren geneest gezwollen amandelen en zeere kelen (Rumphius). 



Een aftreksel van koenir en de bladeren van den toeri met witte 



') Backer deelt in Teysmannia 1913, bl. 220, mede, dat het vee der buiten- 

 zorgsche Veeartsenijschool de bladeren vanden roodbloemigen vorm versmaadt. 



