288 LEGUMINOSAE. 



de scheikundige van dezelfde delftsche fabriek, daaromtrent in 

 het werk van Van Gorkom het volgende: Het oliegehalte der 

 kernen is natuurlijk een zaak van groot belang; in vroeger jaren 

 was dat voor java-noten 42 a 46 / ( „ dus laag in vergelijking niet 

 de goede soorten die in Europa verwerkt worden en die meestal 

 48 a 51 % bevatten. Een proef met west-afrikaansche noten, die 

 op Java uitgeplant werden, gaf een product met belangrijk verlaagd 

 oliegehalte. Deze waarneming en het bekende feit, dat mozambique- 

 noten, in Eng.-Indië ingevoerd ter verbetering van de cultuur, 

 daar ook vrij snel ontaardden, had tot de conclusie geleid, dat 

 Java in de praktijk wel geen noten zou kunnen leveren, die met de 

 goede soorten zouden kunnen concurreeren. Toch is die conclusie 

 door de praktijk gelogenstraft. Tegenwoordig voert Java naast 

 slechte, relatief oliearme, ook zeer goede noten uit met een gehalte, 

 niet geringer dan dat van de beste west-afrikaansche noten. De 

 oorzaak daarvan kan ik niet nagaan (Wijs). Verder wordt vermeld, dat 

 Buitenzorg zeer goede aardnoten levert. De buitenzorgsche aard- 

 noten worden geteeld als tweede gewas op sawahs, die een prachtig 

 doorlatenden bodem bezitten en het bevloeiingswater steeds in 

 den regentijd ontvangen en wel uit de eerste hand. De planten 

 vinden dus hier een vruchtbaren, zeer goed geconditionneerden 

 bodem. Aansprakelijk voor de oliearme noten zullen vooral moeten 

 worden gesteld het oogsten vóór het stroo verdord is en minder 

 gunstige cultuurvoorwaarden. Een vergelijkende opgaaf van het 

 kern- en oliegehalte van een 16-tal Arachisvormen, geteeld in den 

 Selectietuin te Buitenzorg, vindt men in het Verslag 1914 van den 

 Landbouwvoorlichtingsdienst (bl. 270). De verhouding tusschen 

 kern en peul inclusief vlies bleek het gunstigst, n.1. 74.3 : 25.6, 

 en het oliegehalte het hoogst (50 % van net kerngewicht) bij de 

 kleine kaijang soeöek, doch de opbrengst daarvan wasslecht. Ver- 

 schillende zuivere lijnen van katjang holle met witte zaadhuid bevat- 

 ten ongeveer 48.2° „ olie. In het algemeen bleken de vormen met 

 bruinroode zaadhuid minder olierijk dan die met lichtroode. 



De in Europa — vooral uit afrikaansche noten — geperste aard- 

 notenolie wordt gebruikt, de beste kwaliteit, koudgeperst, ter ver- 

 vanging van olijfolie, als bakolie en in de rnargarinefabrikatie; 

 andere kwaliteiten vormen de meest gebruikte grondstof voor de 

 zeepindustrie, waarvan voornamelijk Marseille enorme hoeveel- 

 heden fabriceert en verwerkt. 



In Nederlandsch-Indië wordt katjangolie geslagen zoowel in 

 europeesche fabrieken, als in kleinbedrijf door de inlanders. Hoe 

 de inlandsche katjangolie-bereider tewerk gaat, vindt men uit- 

 voerig beschreven in De Bie's In 1. Landbouw. Het dorschen heeft 

 plaats op dezelfde wijze als voor export zonder andere hulpmiddelen 

 dan een stuk hout. In Cheribon, dat veel en zeer goede gepelde 

 noten uitvoert, geschiedt het nog primitiever ; daar kraakt men de 

 peulen tusschen de tanden en laat de zaden vallen in een op den 

 schoot geplaatste mand, een methode die vlugger is dan zij lijkt. 

 Voor het pellen wordt in elk geval aangevangen met het nadrogen 

 der peulen gedurende twee dagen op matten of manden in de 

 zon, tot de schil bij een matige drukking tusschen de vingers 

 openspringt. Gewoonlijk worden zij dan op hoopen geworpen en 



