ARACH1S. 289 



128/3803. gedorscht; de daarbij gespaard gebleven peulen worden met de 

 hand gedopt. Door wannen worden de schillen en ten deele ook de 

 zaadhuiden verwijderd. Het persen geschiedt op de gebruikelijke 

 wijze, na stampen en stoomen, in de wigpers, de tweede maal na 

 verbrokkelen met de hand of desnoods stampen, drogen en opnieuw 

 stoomen. De olie wordt door de bevolking gebruikt als bakolie en 

 in het batikbedrijf (zie onder Morinda citrifolia, L.), voorts in de locale 

 zeepindustrie; vroeger diende zij algemeen voor de verlichting, 

 doch daarvoor is zij geheel verdrongen door de petroleum. Voor- 

 heen werd die olie ook in vrij belangrijke hoeveelheid uitgevoerd, 

 in 1904 nog 23.930 H.L., doch thans heeft in normale omstandig- 

 heden die uitvoer zóó weinig te beteekenen, dat de cijfers daar- 

 omtrent maar achterwege worden gelaten; in de plaats van de 

 olie is de grondstof getreden. 



Het persresidu, de boengkil katjang, wordt in Midden- en Oost- Boengkn. 

 Java algemeen gebezigd als meststof en ook wel, doch in kleine 

 hoeveelheid, aan paarden en runderen gegeven. Volgens Dekker 

 '(Voederstoffen, bl. 53) is katjangboengkil voor Java het eiwitvoeder 

 bij uitnemendheid; zoowel eiwit en vet als koolhydraten zijn vol- 

 gens hem uitmuntend veiteerbaar en het gehalte aan ruweiwit is 

 in den regel hooger dan 40 u /o- De boengkil dient echter droog te 

 worden bewaard om schadelijken schimmelgroei binnen de per- 

 ken te houden. 



Katjangboengkil wordt ook uitgevoerd; in 1912, het eerste jaar 

 dat dit artikel afzonderlijk in de uitvoerstatistiek wordt genoemd, 

 bedroeg de hoeveelheid 744 tons van Soerabaja, in 1913:92tons van 

 Tjilatjap en 60 tons van Soerabaja, in 1914: 404 tons van Soerabaja 

 en 31 tons van Tjilatjap. Misschien zitten ook nog hoeveelheden 

 katjangboengkil verscholen in de cijfers voor „oliekoeken". 



In de Soendalanden is het persresidu de grondstof voor het ontjom. 

 bereiden van verschillende o ntj om-soorten, praeparaten, die volgens 

 de omschrijving van Vorderman in het Geneeskundig Tijdschr. 

 v. N. 1. dl 42, bl. 411 hun voedend vermogen en gemakkelijke 

 assimileerbaarheid danken aan de inwerking van schimmels, die 

 daarin opzettelijk worden gebracht. De eiwitstoffen toch (legumine) 

 en vetten, die in de cellen der zaden van de leguminosen zijn 

 opgesloten, zijn moeilijk oplosbaar in de maag en het darmkanaal, 

 eensdeels doordat de celwanden vrij stevig zijn, anderdeels door de 

 chemische eigenschappen der legumine. Zeer belangwekkend is het, 

 dat de inlandsche bevolking gebruik maakt vaneen langsempirischen 

 weg gevonden procédé, dat aan die bezwaren tegemoet komt. 

 Dezelfde auteur beschrijft een drietal soorten van ontjom, in de 

 eerste plaats de ontjom beureum, die hij te Bandoeng als volgt 

 zag bereiden. De boengkil katjang wordt met een kapmes op een 

 platte mand zoo fijn mogelijk gehakt. Dit haksel wordt in een 

 houten bak met water gemengd en goed geweekt, waarvoor ongeveer 

 een dag noodig is. Daarna wordt de inhoud overgestort in een 

 groote, van bamboe gevlochten mand om hem van het overbodige 

 water te ontlasten, tot welk einde de geweekte boengkil, nadat 

 het eerste water, is weggevloeid, wordt afgedekt met een zak 

 en bezwaard met riviersteenen. Na verloop van een etmaal is 

 er een weeke, grofkorrelige brij overgebleven, die overgeschept 



