DALBERGIA — PTEROCARPUS. 299 



Pterocarpus indicus, Willd. 



Volksnamen. Zonnehout — Mal: Linggoea (Mol), Lonsono 

 (S.W.K.), Sëna (S.O.K.) — Soend: Angsana — Jav : Sana 

 kapoer, Sana këmbang — Mad : Sana këmbang— Mak: Pa- 

 ténè (?) — Boeg: Tjènrana — Bima: jYöra — Timor: Ko/oe 

 mérah, Sana — Key : 4/ ing .— Alf . Minah : Acha, Aga — 

 Gorontalo : Tonala. 

 Woudreus, 35 tot 40 M. hoog en 1.50 a 2 M. dik, verbreid over den 

 geheelen Maleischen archipel, in Midden- en Oost-Java niet zeldzaam 

 tusschen en 500 M., steeds verstrooid groeiend, in West-Java daar- 

 entegen weinig in het wild voorkomend. K. & V. bevelen de cultuur 

 sterk aan ; zij zeggen, dat die zeer gemakkelijk is en kan geschieden 

 zoowel door stekken als door zaden. Hier en daar wordt hij bene- 

 den 800 M. reeds aangeplant in tuinen en door inlanders in heg- 

 gen ; in zijn jeugd is het een snelle groeier. 



De stam is meestal nogal krom, hier met kleine wortellijsten Hout. 

 en ondiepe gleuven. Het hout is duurzaam, sterk, fraai gekleurd 

 en gevlamd; het is 'in groote afmetingen te krijgen en is zoowel 

 bij inlanders als bij europeanen zeer gezocht als luxehout, vooral 

 voor*meubelen (K. & V. — II, bl. 83). Hetgeen deze auteurs en vele 

 anderen omtrent dit hout ontleenen aan eng.-indische bronnen, 

 is gebleken niet op deze soort betrekking te hebben, doch op denpa- 

 douk van de Andamanen en van Burma, welke niet identiek is met den 

 waarschijnlijk tot onzen archipel en het Mal. Schiereiland beperkten 

 Pterocarpus indicus, Willd. De padouk der Andamanen is P. dal- 

 bergioides, Roxb.endie van Burma P.macrocarpus.Kurz (vide Watt's 

 Commercial products, bl. 907). Kunnen wij aldus niet ons voordeel 

 doen mat de schitterende aanbevelingen, waarop de padouk van 

 eng.-indische zijde mag bogen, het is niet twijfelachtig, dat ook 

 ons Pterocarpus-hout van uitmuntende kwaliteit is, dat op padouk 

 zelfs zijn beduidend lager s. g. voor heeft. Bij den Artillerie Con- 

 structie-Winkel te Soerabaja werd het s. g. van een javaansch 

 monster blijkens een opgave van K. & V. vastgesteld op 0.54; 

 Greshoff (Schetsen, bl. 105) vond bij 8 stukken, dat het schommelde 

 tusschen 0.556 en 0.868. Gamble geeft voor padouk op: 0.7 

 tot 1.3. Bij alle in het museum ontvangen monsters wordt met 

 grooten lof over dit hout gesproken, als zijnde een uitmuntend 

 bouw- en meubelhout. In Boni bijv. wordt het om zijn voortref- 

 felijke eigenschappen door de inlandsche bevolking aangeplant. 

 Cordes (Tijdschr. d. Ind. M. v. N. & L. dl 14, bl. 164) noemt lon- 

 sono een van de kostbaarste houtsoorten van Sumatra's West- 

 kust, vast, sterk, duurzaam, dikwijls fraai zwart en roodachtig 

 gevlekt. De eenige, voor zoover mij bekend, die erop weet af te 

 dingen, is Bisschop Grevelink (bl. 75), die meent, dat dit hout met 

 veel oordeel en practische kennis moet worden gekozen, daar men 

 dagelijks van kajoe sana vervaardigde stoelen en andere meubelen 

 aantreft, wier donkerbruine kleur (?) en groote broosheid, hun 

 weinig tot aanbeveling verstrekken. Het is echter zeer waarschijn- 

 lijk, dat B. G. daarmede het hout van Dalbergia latifolia, Roxb., 

 sana këling, door hem abusievelijk beschouwd als een variëteit 

 van Pterocarpus indicus, Willd., op het oog had: dat heeft inder- 

 daad een bruine kleur en wordt minder geschikt geacht voor stoelen. 



