302 LEGUMINOSAE. 



De tweede vorm is het Lingoum m o 1 1 e, Mal. Mol : Linggoea 

 gaba-gaba, L. përampoean of L. poetih. Deze gelijkt volgens Rum- 



phius in alles op den voorgaanden; hij is het algemeenst van de 

 drie. Het spint ervan is insgelijks wit, het overige hout bleekgeel, 

 aan de kanten en bij de knoesten met roöde plekken, die somtijds 

 zoo groot zijn, dat men het voor linggoea mérah zou aanzien, doch 

 dit hout is veel voozer en grover van draad, insgelijks moeilijk te 

 splijten omdat de aderen schuin en door elkaar loopen ;.het is ook 

 moeilijk te zagen en te schaven en laat zich nooit glad afwerken. 

 Van sommige individuen is het kernhout geelgrauw, weinig of niet 

 met rood gemengd, maar overigens aan het vorige gelijk. Het hart 

 is tamelijk vast en daarom is het hout van dezen vorm voor grof 

 timmerwerk meer geschikt dan linggoea kastoeri. Het is echter niet 

 bestand tegen witte mieren. Evenals dat van linggoea mérah is het 

 een zeer belangrijk timmerhout voor stijlen, balken en planken; 

 het levert breeder planken dan de andere, doch die zijn zeer splin- 

 terig, moeilijk te schaven en behouden steeds ruige plekken. Bij het 

 bewerken geeft inzonderheid het hout van dezen vorm een eangena- 

 men geur af, dien het lang behoudt en kisten bijv., die gesloten blijven, 

 rieken zóó aangenaam, dat men ze voor geel sandelhout zou houden. 

 Verharsing komt bij dezen vorm insgelijk voor; dergelijke stukken 

 worden op dezelfde wijze gebruikt als die van linggoea mérah. 

 De derde vorm eindelijk, Lingoum saxatile, Mal. Mol : Ling- 

 goea batoe, verschilt van de andere, doordat hij geen wortellijsten 

 heeft. Hij groeit alleen op steenachtige plaatsen, zoowel in de 

 vlakte als in het gebergte. Het spint is wit, het kernhout vaal of 

 leverkleurig als het versch is, maar bleekgeel bestervend. Aan de 

 kanten bij de knoesten heeft het somtijds roode plekken, die niet 

 zoo sterk verharst zijn als bij linggoea mérah; versch heeft het 

 ook een aangenamen sandelhoutgeur, doch slapper dan de voor- 

 gaande. Het hout is fijn van vezel, hard en zwaar (het zinkt in water) 

 met een massief hart. Het is gemakkelijker te bewerken dan de 

 andere soorten en geeft van de drie het beste, duurzaamste tim- 

 merhout voor grof werk, als balken, stijlen en planken. 



Het komt mij onverklaarbaar voor, dat. Rumphius met geen. 

 ■teihout. woord rept van het z.g. ambonsche wortelhout en ik heb daarom 

 lang eraan getwijfeld, of de van het eene werk in het andere over- 

 gaande opgave, dat wortelhout afkomstig is van Pterocarpus indicus, 

 Willd. wel juist is. Deze boom toch komt verspreid voor over den ge- 

 heelen archipel, maar de berichten omtrent het voorkomen van het 

 zeer opvallende wortelhout zijn kort, vaag en in den regel onbetrouw- 

 baar. Zoo wordt in het Tijdschr. v. Ind. T. L. & V. kunde dl. 18, 

 bl. 473 gezegd, dat in de Minahassa de linggoea wortelhout levert 

 en het tijdschr. v/h Aardrijksk. Genootschap 1892, bl. 621, ver- 

 meldt uitvoer van wortelhout van de Key-eilanden. Uitvoeren van 

 wortelhout uit de Molukken waren mij nimmer ter oore gekomen 

 en de officieele statistieken zijn op dit punt onbetrouwbaar. Het 

 best blijkt dat uit de cijfers voor 1914, gepubliceerd door het Encyclo- 

 paedisch bureau. Dit geeft als uitvoer van Celebes 177 ton en 

 van de residentie Ambon 88 ton. In laatst genoemd gewest is 

 Banda de voornaamste exporthaven. Van de 177 ton, van Celebes 

 verscheept, was 31 ton afkomstig uit de residentie Ambon, 126 



