PTEROCARPUS. 303 



128/3828. ton uit den Timor-archipel en de rest van Celebes zelf. Alleen 

 voor zoover de residentie Ambon betreft houd ik deze opgave 

 voor bij benadering juist : Timor voert bij mijn weten geen ambonsch 

 wortelhout uit, doch wortels van Santalum album, een bepaalde 

 kwaliteit van sandelhout vertegenwoordigend. ') Verder wijst de 

 toelichting van het Encycl. bureau op verwarring met gewoon 

 linggoeahout. In begin 1914 toch zou in Menado zijn betaald 9 a 

 25 gulden per kubieken meter en te Ternate ca ƒ 50. — . Wortel- 

 hout echter wordt evenals ebben- en sandelhout niet bij de maat, 

 maar volgens het gewicht verkocht ; alleen timmerhout als linggoea 

 en brandhout worden berekend naar het volume. 



Waar in de literatuur sprake is van wortelhout, was het mij 

 vaak voorgekomen, dat de schrijvers het fraaie hout van de wortel- 

 lijsten van Pterocarpus indicus op het oog moesten hebben. Het 

 eenige mij bekende ontwijfelbaar zekere bericht omtrent wortel- 

 hout ontmoette ik ten laatste bij Reinwardt : deze maakt (Reis naar 

 het oostelijk deel van den Indischen archipel in 1821, bl. 475) 

 melding van beide soorten. Van het linggoea-hout sprekende zegt 

 hij, dat de algemeen voor bladen van tafels gezochte groote schij- 

 ven alleen van Ceram worden aangebracht; zij zijn gekapt uit 

 de vleugelachtige aangroeisels, die beneden aan den stam voor- 

 komen. Ik (Reinw.) heb daarvan een gezien van 10 voet middellijn, 

 doch die van 6 a 7 voet zijn reeds zeldzaam; meer gewoon zijn 

 die van 4 a 5 voet. Nog zeldzamer zijn de groote stukken van 

 kajoe boekoe; een daarvan heb ik met 200 spaansche matten moeten 

 betalen. Zij worden uit de toevallig ontstane knoesten van den 

 linggoea-boom gehouwen. 



Hoewel dat niet nadrukkelijk wordt gezegd, is met kajoe boekoe 

 inderdaad het ambonsche wortelhout bedoeld; dien naam draagt 

 het nog heden in de Molukken, zooals mij is gebleken bij het 

 onderzoek, ingesteld toen in de uitvoerstatistiek van 1911 voor 

 het eerst een uitvoer van 26,524 Kg. wortelhout van Banda werd 

 opgemerkt en aldus een vast punt van uitgang werd verkregen. 

 Het eerste bericht, dat ik in 1913 terzake van Banda ontving, luid- 

 de, dat het wortelhout van Ceram in stukken van 2 tot 100 Kg. 

 wordt aangevoerd om te worden opgeslagen tot er een flinke 

 hoeveelheid aanwezig is, die dan naar Nederland of Duitschland 

 wordt verscheept. Gezegd werd voorts, dat het wortelhout af- 

 komstig is van de boekoe of knoesten van den linggoea-boom, 

 doch dat deze op Banda geen wortelhout voortbrengt; de waarde 

 bedraagt 6 tot 50 gulden per picol. Het tweede bericht was veel 

 uitvoeriger : het vermeldt, dat kajoe boekoe wordt aangetroffen 

 op het relatief vlakke oostelijke deel van Ceram. De vorm der 

 stukken is zeer onregelmatig en de grootte afwisselend ; zeer groote 

 stukken worden met het oog op de moeilijkheid van het ver- 

 voer verzaagd. Om het te winnen wordt de boom geveld ten 

 einde nauwkeurig te kunnen onderzoeken of misschien inwendig 

 wortelhout aanwezig is, dat uitwendig niet goed was waar te 



') Volkomen zekerheid heb ik op dit punt niet kunnen verkrijgen; te 

 Makassar en te Padang vindt een verzoek om hulp of inlichtingen soms 

 wel een vriendelijk onthaal, maar op de inlossing van de belofte wacht men 

 in den regel vergeefs. 



