306 LEGUMINOSAE. 



128 3836. Pongamia glabra, Vent. (P. grand i f o 1 ia, Z.&M.). 



Y< ilksnamen. Mal : Katjang kajoe laoet (Malakka), Mabai (Ban- 

 ka), Malapari (lAo\.) — Soend: Ki pa hang, Ki pahang laoet — 

 Jav: Krandji (O.Jav.) — Alf . Amb : Asawali, Awakal, Sawali, 

 Wawakal — Oost-Ceram: Liada — A\i. Minah: Maraoewèn. 

 in, tol 20 a 25 M. hoog (doch gewoonlijk veel lager) en 35 

 a 45 cM. dik, uitsluitend groeiend, vaak gezellig, op droge stran- 

 den, niet in de vloedbosschen. (K. & V. — II, bl. 93). Rumphius 

 beschrijft hem (111, bl. 183) onder den naam van Ma 1 apari us en 

 Wortel-. zegt, dat een afkooksel van den wortel een middel is tegen scha- 

 delijken kost, slijm e. d. Schraapsel *van den wortel of van den 

 bast geneest de steken van venijnige visschen (Rumph.). 



Het hout is volgens alle schrijvers, ook K. & V., niet duurzaam. 

 Deze laatsten vermelden voor Java geen ander gebruik dan dat 

 Bast. de walgelijk riekende schors o. a. in Banjoewangi uitwendig wordt 



gebezigd tegen schurft. Rumphius geeft, behalve de reeds ver- 

 melde, nog een andere toepassing van den bast op, n. 1. dat op 

 Oost-Ceram een afkooksel daarvan met een weinig katjang idjo, 

 ajuin, masooi en kruidnagelen, in- en uitwendig wordt gebruikt als 

 middel tegen beri-beri. 

 Greshoff (Plantenstoffen II, bl. 74) vond in den bast slechts 

 zaden. sporen alcaloïd, dat ontbreekt in de zaden, welke nochtans giftig 

 bleken voor visschen. In Indische Vergiftrapporten (No. 155) wordt 

 van de vruchten van den mabai gezegd, dat zij vergiftig zijn, 

 doch niet doodelijk. Na inwendig gebruik zou de tong verlammen, 

 gevolgd door hoofdpijn, braken en afgang. 



De vette olie der zaden staat in Eng.-lndië van ouds bekend als 

 een goed middel tegen huidziekten (Watt's Dictionary). 



128 3838. Derris elliptica, Benth. (Pongamia v o 1 u b i 1 i s, Z. & M.). 



Volksnamen. Mal: Toeba — W. Afd. v. Borneo : Toeba koe- 

 roeng, Toeba oekah — Soend: Areuj kidang, Toewa, T. laleur, 

 T. léténg — Jav : Besto, Djeloen, Djënoe, Ojod toengkoel, Toeba, 

 Toeba djënoe, Toengkoel. 

 Klimmende heester, 5 tot 15 M. lang, groeiend aan rivieroevers 

 van af de laagvlakte tot op 1000 M. zeehoogte (Backer, School- 

 flora). Blijkens Greshoff's Schetsen (bl. 99) wordt hij ook wel — 

 op Java min of meer clandestien — aangeplant en is overigens over 

 rgif. den geheelen archipel verspreid. Het is de indische toeba-p\an\ 

 bij uitnemendheid: geen is er als vischvergif zoo algemeen in 

 gebruik als deze. Volgens Filet (No. 8897) is het de 't krachtigst 

 werkende. De wijze van toepassen komt overeen met die van 

 Millettia sericea, W. & A. Zoo'n vischpartij is veelal een volks- 

 feest, zoodat beschrijvingen daarvan vaak zijn opgenomen in reis- 

 verhalen. Greshoff geeft er eenige. 



Behalve als moorddadig vischmiddel zijn de wortels — ook in 

 den Archipel, op Sumatra's Oostkust bijv. — in gebruik als uiterst 

 doelmatig insecticide. Een aftreksel 'is een zeer werkdadig mid- 

 del om aanplantingen van rupsen en ander schadelijk gedierte 

 te zuiveren. Aan het reeds door Greshoff daaromtrent bijeenge- 

 brachte, kunnen nog worden toegevoegd de mededeelingen in 

 Straits Bulletin Nov. 1912, bl. 164. Een bundel versche wortels 



