DERRIS-DIPTERYX. 309 



geneesmiddel. Onder den naam pranadjiwa, zegt Boorsma in Plan- 

 tenstoffen I, bl. 47, zijn zoowel op Java als elders in den archipel 

 twee soorten van pitten bekend, die in uiterlijke gedaante veel 

 overeenkomst vertoonen, echter tot geheel verschillende familiën 

 behooren. De eerste soort wordt gevormd door de vruchten van 

 Euchresta Horsfieldii, Benn., de andere bestaat uit de zaden van 

 Sterculia javanica, R. Br.; van de eerste smaken de kernen intens 

 bitter, terwijl die van de laatst genoemde slechts een eenigszins 

 walgelijken smaak hebben tengevolge van de tot een hoog gehalte 

 aanwezige olie. De belangrijkste toepassing, die de pitten vinden, 

 is wel deze, dat men ze aanwendt tegen borstkwalen, bloedopge- 

 ven en zelfs tegen tering. Daar men vrij algemeen van meening is, dat 

 de zoete en de bittere pranadjiwa slechts variëteiten zijn van één- 

 zelfde plantensoort, worden de eigenschappen, die men aan de eene 

 toekent, ook wel op de andere overgedragen en het zou mij niet 

 verwonderen, als de Sterculia-zaden aan deze omstandigheid ook 

 hun roep als teringmiddel danken, die dan oorspronkelijk alleen 

 aan de Euchresta-vruchten zou toekomen. 



De Javanen schrijven er nog velerlei andere werking aan toe; 

 zoo zouden ze heilzaam wezen in gevallen van vergiftiging, ook 

 in het algemeen versterkend voor zwakke gestellen, terwijl ze bij 

 javaansche grooten en chineezen zeer gezocht zijn, wijl ze, uit- en 

 inwendig toegepast, als aphrodisiacum zouden werken. Voor het 

 inwendig gebruik worden de vruchten van den buitenwand ontdaan 

 en de zaden met de noodige omzichtigheid toegediend, want men 

 weet, dat ze in te groote dosis bedwelming teweeg brengen. Men 

 begint met een of somtijds met een half zaad per dag en kan opklim- 

 men tot 6 of meer stuks daags. Ze worden eenvoudig fijngekauwd 

 en doorgeslikt of fijngestampt en met melk aangemengd ingeno- 

 men (Boorsma). Als werkzaam bestanddeel is uit de echte pranadjiwa 

 afscheiden het alcaloïd cytisine, dat zijn naam ontleent aan den voor 

 tallooze vergiftigingen aansprakelijken goudenregen. Op grond daar- 

 van is het zeer twijfelachtig of de vermaardheid van de pranadjiwa wel 

 berust op gegevens, die een ernstige critiek kunnen doorstaan. Voor 

 bijzonderheden wordt verwezen naar Greshoff's Schetsen, bl. 93. 



In het Museum : Vruchten. 



128/3843 Dipteryx odorata, Willd. 



Woudboom, 20 tot 25 M. hoog, bij een diameter van ongeveer 

 1 M., groeiend in het noordelijk deel van Zuid-Amerika, in het 

 bijzonder in Venezuela. Behalve een hoog geschat hout levert hij 

 de beste tonkaboonen van den handel, de z.g. Angostura. Deze 

 boonen worden zoo goed als uitsluitend uit het wild ingezameld. 

 Van cultuur van den sarapia is voor het eerst sprake in Tro- 

 penpflanzer 1899, bl. 574, waar Preuss mededeelt, dat hij hem aan- 

 geplant vond op een plantage in Borburata (Venezuela) als schaduw- 

 boom tusschen cacao: volgens mededeeling van den planter zou 

 hij daar ook in de drogere bergstreken gedijen. De „Botanische 

 Centralstelle" te Berlijn verspreidde jonge planten in klein aantal 

 over de duitsche koloniën. In Notizblatt. Bot. Garten, Berlin Bd. 

 111, bl. 204, leest men, dat in den botanischen tuin te Victoria — 

 Kamerun twee jonge, krachtige exemplaren aanwezig waren (1903), 



