328 LEGUMINOSAE. 



1.8 3877. dezen vorm onder handen had — hij komt het meeste voor en G. 

 verwijst naar Rumph. V, bl. 381 — vond een spoor van alcaloïd 

 in de klaarblijkelijk onschuldige bladeren, doch niets in den wortel 

 en de zaden, terwijl van een waterige oplossing van het spiritueus 

 extract der zaden geen toxische eigenschappen werden waargenomen. 



Vorderman beschrijft voorts te aangehaalder plaatse twee prae- 

 paraten van de boonen. In de residentie Pekalongan trof hij 

 een met ontjom (zie Arachis hypogaea, L.) overeenkomende stof 

 aan, gëdëbël bëngoek geheeten. De zaden worden, ter bereiding 

 daarvan, gaargekookt, van de zaadhuid ontdaan, vervolgens twee 

 dagen in helder, stroomend water in een bamboemand geweekt 

 en ten slotte fijngehakt. Dit haksel wordt een uur lang in ecu 

 koekoesan gestoomd, daarna gekneed in een vorm en eindelijk 

 gelegd op een blad van pisang radja of pisang batoe ; de koek 

 wordt afgedekt met bladeren van bamboe tali. Kunstmatige in- 

 fectie heeft niet plaats; de sporen zetten zich uit de lucht op 

 de boonenbrij neer, waartoe medewerkt de omstandigheid, dat 

 de bereiding dagelijks in hetzelfde lokaal geschiedt. Evenwel 

 acht Vorderman ook de mogelijkheid niet uitgesloten, dat de kie- 

 men mede van nature aanwezig zijn op de pisang- of bamboebla- 

 deren. De schimmel die de omzetting bewerkstelligt, is volgens 

 Vorderman dezelfde, Monilea sitophila, Sacc, als van ontjom 

 beureum, doch ook vermeldt hij een Rhizopus-soort, die de eerste 

 twee dagen woekert en de onbedekt gebleven randen zwart doet 

 uitslaan; wanneer dan de koeken worden omgekeerd zijn zij eerst 

 nadat wederom twee dagen verstreken zijn met de oranjekleurige 

 woekering van Monilea sitophila bedekt. 



Tenslotte bericht Vorderman, dat de bëngoek wordt gebezigd 

 tot het maken van dage bëngoek, op dezelfde wijze als beschreven 

 bij Arachis hypogaea, L. De zaden worden gaargestoomd, gepeld, 

 twee etmalen geweekt, opnieuw gestoomd en in een mandje 

 overgestort: zonder den inhoud met de vingers aan te raken, 

 wordt hij met een pisangblad afgedekt en gaat in 3a4 etmalen 

 over in dage. Beide producten worden op dezelfde wijze gebruikt 

 als de overeenkomstige praeparaten van Arachis, Glycine enz. 



Opmerking verdient, dat bëngoek slechts 3 a 4 % olie bevat, zoo- 

 dat dage niet, zooals Vorderman elders zegt, tot uitgangspunt heeft 

 uitsluitend vette zaden of het residu daarvan. 



Vorderman vermeldt, dat hem bëngoek bekend is in driekleuren, 

 n.1. met lichtgrijze zaadhuid (kowas bodas, bëngoek poetih, respect. 

 Soend. en Jav.), getijgerde met donkerbruine vlekken en strepen 

 op een lichten, geelachtig bruinen ondergrond (kowas boerih, 

 bëngoek belang, in Oost-Java: bëngoek maboek) en pikzwarte (kowas 

 hideung, bëngoek itam). Den eersten en den laatsten vorm vindt 

 men op elke pasar in den drogérijhandel. Welke medicinale 

 toepassingen die zaden hebben, is mij nog niet bekend. 

 vorm capitata. Verder beschrijft Rumphius (V, bl. 392) den vorm capitata 

 (Mu cu na capitata, W. & A.) onder den naam van Cacara 

 pilosa. Als mal. naam geeft hij op: këkara boeloe; voor Java 

 vind ik hem in Backer's Schoolflora vermeld onder den naam 

 bëngoek (Jav.) met de mededeeling, dat hij misschien op Java wel 

 eens gekweekt wordt. Deze is, zegt Rumph., de vorige gelijk: de 



