PHASEOLUS. 337 



voor het grootste deel verstikt, zoodat men verwachtte, dat dit 

 kwaadaardig onkruid ten slotte geheel zou worden onderdrukt. 

 De Heer Mac Gillavry had voor ca 20 bouw een halve picol zaad 

 noodig; een onderneming in Midden-Java had reeds tientallen 

 picols voor hetzelfde doel verbruikt en ging er op groote schaal 

 mee door (Publicaties N.i. Landbouw Syndicaat 1916, bl. 599). 

 Andere planters uit Midden-Java waren insgelijks zeer met Ph. 

 Mungo ingenomen. Zijn eenige zwakke zijde werd geacht de korte 

 levenduur: hij bereikt geen hoogeren leeftijd dan zes maanden 

 (Zelfde Publicaties, bl. 575). 



Watt (Commercial products, bl. 881) zegt, dat in Eng.-Indië 

 de onrijpe peulen t als groente worden gegeten en dat daar de rijpe 

 zaden het hoogst van alle peulvruchten worden geschat. 



Phaseolus radiatus, L. 



Volksnamen. Algemeen: Katjang idjo — Mal : Katjang padi 



— Soend: Katjang hèran g — Mad : Artak. 

 Deze zeer oude cultuurplant wordt door Rumphius (V, bl. 386) 

 beschreven onder den naam van Phaseo lus m i n i m us als een 

 lage struik, die wat ter aarde ligt, maar niet kruipt. Op Java werd 

 dit gewas in zijn tijd zóó overvloedig geteeld, dat men alle in 

 Indië varende schepen daarmede kon approviandeeren en dan nog 

 naar andere streken uitvoeren. Hoewel het thans zeer veel van zijn 

 beteekenis heeft verloren, is katjang idjo volgens De Bie (inl. 

 Landb. 1, bl. 127) ook nu nog de meest verbouwd wordende hees- 

 terachtige katjangsoort. Zij wordt geplant als tweede gewas op 

 sawahs en tegalgronden. Wat de cultuur aangaat, deelt Rumphius 

 mede, dat als de jonge plantjes 3 of 4 bladeren hebben, de top 

 moet worden uitgeknepen om meer stengels te verkrijgen en 

 dat die snoei drie of 4 weken later moet worden herhaald. De 

 afgebroken scheuten dienen tot moeskruid en worden onder andere 

 sajoer of bij katjang gekookt. Ook kan men ze, zegt Rumph-, over- 

 gieten met heet water en daarna met olie en azijn toebereid eten. 

 Drie maanden na het zaaien heeft men rijpe zaden ; deze worden 

 uit de peulen geklopt en dan gewand. 



Volgens De Bie wordende boontjes door de inlanders zeer veel 

 met gember en arènsuiker tot een brij gekookt, die als versna- 

 pering wordt gegeten, terwijl op plaatsen waar geen groene erwten 

 te bekomen zijn, de europeanen ze zouden gebruiken als surro- 

 gaat daarvoor in erwtensoep. Voorts wordt katjang idjo, met gaba 

 en djagoeng vermengd, aangewend als voeder voor pluimvee en 

 stampt de bevolking ze tot meel voor het bereiden van inlandsche 

 koekjes. De chineezen zouden ze voorts gebruiken voor het ma- 

 ken van tao hoe en tao koan, praeparaten, waarvoor anders de 

 zaden van Glycine Soja worden gebezigd. Ter anderer plaatse 

 (Inl. Landb. I, bl. 142) zegt De Bie, dat de tao hoe van katjang 

 idjo — niet die van këdëlé — met gemberwater en stroop als een 

 verfrisschende versnapering wordt genuttigd. Daar deze laatste 

 berichten bij andere schrijvers niet bevestigd werden gevon- 

 den, is het niet onwaarschijnlijk, dat het gebruik tot het maken 

 van legumine-praeparaten slechts plaatselijk voorkomt, evenals 

 de toepassing door Zollinger opgegeven (Tijdschr. voor N. I. 



Vruchten 

 en zaden. 



