338 LEGUMINOSAE. 



1847 II, bl. 314) van Lombok, voor het maken van arak van goede 

 kwaliteit. Blijkens het Tijdschr. v. lnd. T. L. & V. kunde dl 22, bl. 334 

 zou dat bovendien niet geschieden op Lombok, doch in China. 

 Algemeen echter is het bereiden, voornamelijk door chineezen 

 doch ook door inlanders, van tao gé van katjang idjo. Vorderman 



Tao K é. beschrijft dat in het Geneeskundig Tijdschr. v. N. I. 1893, bl. 

 350 als volgt. Onder tao gé verstaat men de kiemplanten van 

 katjang idjo. ') De boontjes worden, na vooraf geweekt en 

 uitgezocht te zijn, in een dikke laag uitgespreid op den bo- 

 dem van een ledige petroleumkist en drie of vier etmalen lang 

 zes maal per dag flink natgemaakt. Telkens na het bevochtigen 

 wordt de kist met een plank luchtig dichtgedekt. Na het eerste 

 etmaal zijn de boontjes opgezwollen, is de zaadhuid geheel of 

 gedeeltelijk gebarsten en heeft zich vaak al een worteltje gevormd 

 van ongeveer 16 mM. lengte en 2 mM. dikte bij den oorsprong. Na 

 het vierde etmaal is de groei zoover gevorderd, dat zich in de 

 eerste blaadjes reeds chlorophyl begint te vormen, de zaadlobben 

 geslonken zijn en zich aan de punt van den hoofdwortel flinke 

 zijworteltjes ontwikkeld hebben. De lengte van den hoofdwortel is 

 dan 6 a 7 cM. In dezen toestand zijn de plantjes voor de consumptie 

 gereed ; zij worden nu door wasschen van de zaadschillen ontdaan, 

 of, zooals veelal te Batavia het geval is, met kist en al ter pasar 

 gebracht. Tao gé is een zeer goedkoop artikel, dat dient bij de 

 bereiding van ingrediënten voor de rijsttafel en ook op zichzelf 

 als chineesch gerecht wordt gekookt (Vorderman). 



De boontjes zijn van de tafel der europeanen verdwenen, wat 

 Vorderman (zelfde tijdschr. bl. 348), uit hoofde van de samenstelling 

 ervan, betreurt. In Rumphius' tijd was katjang idjo een gebruike- 

 lijke scheepskost, doch ook aan den wal werden deze boonen 

 veel gegeten. Men houdt ze, zegt R., voor gezonder dan andere 

 boonen en bereidt ze als volgt toe. Zij worden met warm water 

 even opgekookt en dan tusschen de handen gewreven tot de 

 schillen er afgaan, waarna zij terdege worden gestoofd. Deze 

 bereiding maakt ze zeer malsch, bijna als een brij en zij zijn niet 

 winderig. Onze koks doen gewoonlijk peterselie en ajuin daarbij, 

 maar de inlanders allerlei bladeren en kruiden, die zij anders tot 

 sajoer en moes gebruiken. Dit ter verklaring van de herhaaldelijk bij 

 Rumphius aangetroffen mededeeling, dat sommige plantendeelen 

 gekookt met katjang worden gegeten. Deze boontjes, vervolgt R., 

 zijn toegestaan in velerlei ziekten, zoodat men er ook vaak medi- 

 camenten door kookt, in het bijzonder tegen de indische lammig- 

 heid of beri-beri. 



Beri-beri. Dat juist het afkooksel van katjang idjo in den nieuweren tijd 

 met succes wordt aangewend ter voorkoming en genezing van 

 beri-beri, behoeft nauwelijks vermelding. Dr. Hulshoff Pol (Ge- 

 neeskundig Tijdschr. v. N.I., 1907) meent uit de boontjes een zuur 

 te hebben afgescheiden, waaraan de gunstige invloed van het 

 middel zou zijn toe te schrijven. Anderen zoeken het werkzaam 



') Dl- Bie (lul. Landb. II, bl. 106) zegt, dat in streken waar katjang idjo 

 schaarsch is. tao gé <>nk wel wordt gemaakt van Arachis hypogaea, L. en 

 van kapokzaden. In de Vorstenlanden zou men aan tao gé van katjang 

 socö'ek zelfs de voorkeur schenken. 



