340 LEGUMINOSAE. 



ooi. Phaseolus vulgaris, L. 



Een groote verscheidenheid van boonen, meest in de bergstre- 

 ken als groente voor den europeaan verbouwd, zooals de snijboon 

 (Soend: Katjang kopak), de sla-, princcsse-, of spersieboon (Soend: 

 Katjang boentjis) waarvan de jonge peulen en de boonen worden 

 gegeten, en ten slotte de bruine boon, behoort tot de botanische 

 soort bovengenoemd, 

 stamboon. Van de stamboonen ') zegt De Bie (Inl. Landb. 1, bl. 128), dat 

 de inlandsche landbouwer er teelt met egaal bruine en met gespik- 

 kelde zaadhuid. Het zijn de welbekende preangerboonen, in de 

 Soendalanden katjang beureum en ook wel, evenals te Batavia, 

 katjang djogo genoemd, hoewel men hier en daar met katjang dj ogo 

 speciaal die met donkergespikkelde zaadhuid bedoel'. Zij worden 

 bijna uitsluitend geteeld voor den verkoop en alleen in de hooger 

 gelegen streken, omdat zij in de vlakte slecht gedijen. Men plant 

 ze bij voorkeur op losse, aan zand of fijn grint rijk zijnde gronden, 

 voornamelijk op tegalans, doch hier en daar ook op sawahs. Wan- 

 neer tegen het eind van de derde maand de bladeren bruingeel 

 worden en beginnen te verwelken, trekt men de planten uit, ver- 

 wijdert de bladeren en wortels en bindt de plantjes tot bossen. 

 In dezen vorm worden zij ter pasar gebracht of gedopt verkocht. 

 Voordat men de boonen pelt, pleegt men de peulen een dag of 

 twee in de zon te drogen en na het pellen worden zij afgedroogd. 

 Opmerkenswaard is de zaadwisseling; in streken waar voor de cul- 

 tuur van deze boonen geschikte sawahs tot hoog in het gebergte 

 oploopen, wordt voor de op tegals aan te leggen aanplantingen 

 zaad gebruikt, afkomstig van sawahgronden en omgekeerd. 



Alvorens af te stappen van den eenigen vorm van stamboon, is 

 het niet ondienstig er op te wijzen, dat hij nogal verschilt van de 

 hollandsche bruine boon. Deze laatste wordt hier niet geteeld, wat 

 wel vreemd is, daar zij voor het gebruik van europeanen algemeen 

 verkrijgbaar is. Of de preangerboonen de nakomelingen zijn van 

 de in de literatuur vermelde kaapsche bruine boonen, moet ik in 

 het midden laten: een beschrijving daarvan ontbreekt, behalve een 

 waardelooze opgave van het aantal boonen in een eenheid van ge- 

 wicht: met evenveel recht als men ze houden kan voor een vorm 

 van Ph. vulgaris, kunnen zij behooren tot Ph. lunatus, L. 

 windende De cultuur van de windende vormen, als snij- en slaboon, komt 

 vormen. volgens De Bie overeen met die van Pisum sativum, L., zoodat 

 daarover niet in beschouwingen behoeft te worden getreden. 



Van de slaboonsoorten komen, behalve de algemeene met witte 

 zaadhuid, sporadisch nog eenige gekleurde vormen voor. De vol- 

 gende werden, sommige nu en dan in groote hoeveelheid, aange- 

 troffen: enkele daarvan zijn klaarblijkelijk reeds zeer lang in cultuur 



') De Bic rangschikt ook do katjang bodas onder de heesterachtige 

 boonen. Bij mijn weten is echter katjang bodas hetzelfde als katjang boen- 

 tjis en ZOO vaak ik witte bonnen uitlegde, verkreeg ik windende planten. 

 Te Buitenzorg is het evenwel niet mogelijk van Phaseolus vulgaris be- 

 hoorlijk ontwikkelde planten te kweeken en dat een proefneming met de 

 verschillende vormen in een koeler en droger klimaat tot herziening van 

 de gevolgde indeeling zal moeten leiden, is niet buitengesloten. Tot die- 

 proef heeft de gelegenheid mij nog ontbroken. 



