346 LEGUMINOSAE. 



128/3908. Rumphius' tijd ingevoerd van Manila en aanstonds veel verbouwd 

 wegens de gemakkelijke cultuur. Volgens De Bie (lul. Landb. I, 



cultuur. bl. 106) wordt het zeer veel aangeplant op sawahs. Een uitvoerige 

 beschrijving ervan vindt men in het Tijdschr. d. lnd. Mij. v. N. & L. 

 dl. 21, bl. 203, van de hand van Van der Kemp. Deze deelt mede, 

 dat de grond twee maal wordt beploegd met een daarop volgend 

 breken van de kluiten met behulp van de patjol. Een zorgzaim 

 landbouwer legt vervolgens bedden aan, daar de plant niet is gesteld 

 op veel water, integendeel bij uitstek geschikt is voor een drogen 

 oostmoesson. Vandaar dan ook, dat volgens Van der Kemp over het 

 algemeen tegalans beter voor de bëngkoewangteelt geschikt worden 

 geacht dan sawahs ; de op droge velden gekweekte wortels zouden 

 malscher zijn. In de bedden worden met een stok pootgaten gestooten, 

 volgens De Bie 3 voet van elkaarin rijenop3 a 4voetafstand. In elk 

 gat wordt één zaad gelegd, dat na ca 10 dagen kiemt. Daar men de 

 plant over den grond laat kruipen, wordt de bodem spoedig bedekt 

 met een onontwarbaar, wel 2 voet hoog net van stengels. Volgens 

 De Bie is het gewas oogstbaar na drie maanden: twee variëteiten, 

 door mij te Buitenzorg uitgezaaid, stonden echter 7 maanden in 

 den grond. Ook V.d. Kemp geeft als groeiduur op 7 of 8 maanden 

 en zegt, dat de wortels dan uiterlijk binnen een maand moeten wor- 

 den gerooid, omdat zij anders licht verrotten, vooral bij zware 

 redens. Rumphius (V, bl 373) vermeldt van zijn Cacara bul bos a, 

 dat men de wortels moet uitgraven als de plant in volle fleur staat, 

 voor de peulen rijp zijn, want dan zijn de wortels het malscht. 



Gebruik. De wortels worden zoowel bij de soendaneezen als bij dejavanen 



uitsluitend rauw genuttigd. De schil wordt er afgetrokken, de knol 

 in schijfjes gesneden en deze worden bijwijze van versnapering, 

 hetzij alleen, hetzij in roedjak, gegeten. Zij zijn nogal verkoelend 

 en worden daarom bij het heerschen van buikziekten wel voor 

 schadelijk gehouden. Smakelijk is deze aardvrucht echter zeker. 

 Rumphius vergelijkt haar smadelijk bij vooze rapen en zegt, dat zij 

 gekookt niet veel beter is, doch dat men er een lekker gerecht 

 van kan maken door de knollen in reepjes te snijden en droog 

 te stoven met boter, suiker en kaneel. De chineezen confijten 

 ze volgens hem droog en houden dat voor een gezonden kost voor 

 koortsachtige menschen, omdat die confituur matig verkoelt, 

 i. Afgezien van de verkoelende werking worden aan de knollen 

 soms schadelijke eigenschappen toegeschreven, n.1. in onrijpen toe- 

 stand of tijdens het vormen van uitloopers. De onjuistheid van die 

 beweringen is aangetoond door Boorsma in Teysmannia 1910, bl. 

 624. Wel giftig zijn daarentegen de bladeren en de zaden, de 

 eerste echter in veel geringer mate dan de laatste. Het vee koestert 

 blijkens de door Boorsma en de reeds vroeger door Fischer (Vee- 

 artsenijkundige Bladen dl XI, bl. 89) gedane proefnemingen blijk- 

 baar een afkeer tegen de bëngkoewangplant, zoodat het heel 

 moeilijk is er een dier door eenvoudige toediening als voedsel 

 mee te dooden (Boorsma). Volgens Greshoff, (Plantenstoffen I, bl. 20 

 en II, bl. 52) is het giftige bestanddeel van de bladeren vermoe- 

 delijk, dat van de zaden zeker, een aan derrid naverwante stof. 

 Dezelfde onderzoeker vond in de zaden 38.4° <, kleurlooze, dun- 

 vloeibare olie (Teysmannia 1890, bl. 127). 



