DOLICHOS - PSOPHOCARPUS. 349 



langwerpige raap : hij wordt gekookt gegeten, doch men moet hem 

 uitgraven voor de vruchten groot zijn, daar hij anders voos en droog 

 wordt (Rumph.). Dit is het eenige bericht, dat ik in de ned.-indische 

 literatuur heb gevonden over den eetbaren wortel : het bestaan ervan 

 schijnt zelfs bij de inlanders weinig of niet bekend te zijn. In Burma 

 echter wordt de goa bean volgens Trop. Agr. dl 29, bl. 133, speciaal 

 daarvoor geplant. Gezegd wordt, dat die wortels, hoewel een weinig 

 vezelig, smaken als bataten en die wel kunnen vervangen. De opbrengst 

 wordt opgegeven te bedragen 5000 Ibs per acre. In Agr. Ledger 1906 

 No. 4, waar het geheele onderwerp in bijzonderheden wordt behan- 

 deld, wordt medegedeeld, dat de wortel rauw als versnapering wordt 

 genuttigd, dus ongeveer op dezelfde wijze als hier de béngkoewang. 

 De bladeren, jonge spruiten en jonge peulen worden veelvuldig 

 gestoomd gegeten (Hasskarl, Het Nut No. 217). Te Buitenzorg werd 

 mij medegedeeld, dat de bladeren ook geneeskrachtige eigenschap- 

 pen bezitten. Een aftreksel ervan wordt gebruikt als waschwater 

 bij oogontsteking en loopende ooien ; de bladeren zelf, met adas- 

 poelasari fijngewreven, worden uitwendig tegen puisten aangewend. 

 Bij de Javanen schijnen zij, medicinaal gebruikt, tjétètèt te heeten. 

 Het doel echter, waarvoor hier de plant wordt geteeld, is om 

 de jonge vruchten en de zaden te verkrijgen. De eigenaardige, 

 vierhoekige, gevleugelde jonge peulen zijn een gewone pasargroen- 

 te ; zij gaan in de sajoer. In Rumphius' tijd werden de peulen met 

 nog nauwelijks gezette zaden fijngesneden en gestoofd gegeten. 

 De rijpe zaden, de botor, die vooral bij den soendanees in den 

 smaak vallen, worden volgens Hasskarl in een pan geroosterd 

 tot dat de zaadhuid is gebarsten, waarna de kernen worden ge- 

 geten. Zeer algemeen vindt men deze zaden bij de medicijnverkoo- 

 pers (Vorderman, Geneesmiddelen 1); waarvoor zij worden gebruikt 

 is mij niet bekend. Rumphius zegt, dat zij onder verdenkingstaan het 

 hoofd te bezwaren, waarvan de juistheid hem echter nooitisgebleken. 

 ' De Bie vermeldt, dat er van djaat eenige variëteiten bestaan, 

 verschillend in kleur van de stengels, nerven enz. De kleur der 

 zaadhuid wisselt tusschen roomkleurig en bruinzwart. 

 In het Museum. Wortels, zaden, meel. 



