137/3991. 
1317/3991 . 
ERYTHROXYLON — EVODIA. 7. 
Fagara torva, Engl. (Kanthoxylum torvum, F.v. 
Muell). 
Volksnamen. Soend.: Areuj beulit gêdé. 
Klimmende heester, 2 tot 10 M. lang, groeiend in het kreupel- 
hout in de laagvlakte en lagere bergstreken (Backer, Schoolflora). 
In den inlandschen medicijnhandel te Batavia kent men de bla- 
deren onder den weinig karakteristieken naam van daoen séria- 
wan, terwijl ook de als kémbang seriawan bekend staande vruch- 
tjes voor geneeskrachtig worden gehouden (Boorsma, Geneesmid- 
delleer, bl. 34). 
In het Museum: Bladeren, vruchtjes. 
Fagara spec. (Polyscias Anisum, Harms). 
Volksnamen volgens Rumphius. Mal. Mol.: Adus kastèla, 
A. oetan —Jav.: Karangéang —Tern.: Katé-katé garo—Alf. 
Amb.: Kamelan — Alf. O. Ceram: Samirin. 
Anisum moluccanum beschrijft Rumphius (Il, bl. 132) als 
een boompje zoo groot als een granaatappelboom, met een stam- 
metje zoo dik als een dij of een been en sterk gestekelde takken. 
Het hout is hard, massief en zwaar, wit met roode tint: op 
Ceram wordt het gebruikt voor stelen van bijlen. 
1317/3993. 
De bladeren en de vruchten zouden de javanen onder de bokasan 
mengen, de eerste wegens hun sterken, op dien van koriander- 
bladeren gelijkenden reuk, de laatste wegens den anijsgeur. De 
smaak van de zaden is aanvankelijk anijsachtig, doch zeer vluch- 
tig, zoodat zij weinig worden gebruikt (Rumph.). 
Deze plant schijnt nog niet te zijn teruggevonden, ook niet op 
Java: de eerste naamgeving is gebaseerd op de gegevens van Rum- 
phius. Volgens mondelinge mededeeling van den Heer C.A. Backer 
is het echter zeker geen Araliacea, doch een Fagarasoort. Het 
vermelden door Rumphius van gebruik op Java berust mogelijk 
op vereenzelviging van javaansche planten met overeenkomstig ge- 
bruik, zooals Litsea citrata, Bl. (krangéjan, léÉmo) en Fagara rhetsa 
(kajoe mah) met den hem bekenden molukschen anijsboom. 
Evodia latifolia, DC. 
Volksnamen. Soend.: Ki sampang — Jav.: Sampang — Bal.: 
Empag — Alf. Minah.: Rama in asoe. 
Boom, tot 25 M. hoog en 45 cM. dik, op Java vooral groeiend 
tusschen 1000 en 1500 M. zeehoogte (K. & V. — IV, bl. 211). 
Rumphius beschrijft hem (II, bl. 186) onder den naam van Amp a- 
cus latifolius als een grooten struik, somtijds een boom. Het 
hout is week en waardeloos. 
Uit den stam vloeit, daar waar de schors gebarsten is of zich 
knoesten bevinden, een weinig hars, meestal doorschijnend en 
bleekgeel, soms hooggeel of zwavelkleurig. Op Bali wordt die 
gebezigd om de krissen vastte zetten in het handvat, want hoewel 
de hars langzaam opdroogt, is zij, eenmaal opgedroogd, zeer hard 
en houdt daarmede bevestigde metalen voorwerpen goed vast 
(Rumph.). Jasper & Pirngadie berichten (Vlechtwerk, bl. 67), dat 
de sasaks op Lombok uit den bëlo, een naam dien men ook vindt 
bij De Clercq, een soort van hars tappen, door inkepingen te maken 
Hout. 
Hars. 
