Bloemen. 
Variëteiten. 
137/4091 
Hout. 
Bladeren. 
12 RUTACEAE. 
liman en hoofdwortel van koentjt koening aan als inwending mid- 
del tegen witten vloed. 
De witte, welriekende bloemen worden in het haar gedragen 
en onder bëdak gemengd (K. & V.). 
Volgens K. & V. is de javasche këmoening M.e. var. Sumatrana, 
Hook. = Murraya sumatrana, Roxb. = M. paniculata, Jack. Door de- 
zen laatsten naam te behouden erkennen sommigen onze plant als een 
afzonderlijke soort. De andere vormen verschillen o.m. ín habitus ; 
Rumphius noemt ereenige. Camunium japonense, die over- 
een schijnt te komen met het type van M. e., is volgens hem (V, 
bl. 29) ingevoerd uit Japan en komt ook voor in China; hij wordt 
alleen aangeplant om zijn sierlijk voorkomen en heeft een stam, 
niet dikker dan een been; het hout wordt niet gebruikt. 
De Camunium javanicum (V, b!. 27) kan bezwaarlijk een 
andere zijn dan de var. Sumatrana. R. zegt ervan, dat hij wordt 
geplant om de bloemen en dat men van den stam stukken egaal 
geelgekleurd hout kan krijgen, zoo dik als een dijbeen. De bast 
en de scherp smakende bladeren worden volgens hem met water 
fijngewreven ingenomen tegen aamborstigheid. 
In de derde plaats beschrijft Rumph. (V, bl. 26) een Camunium 
vulgare of C. amboinense, dien ik niet thuis kan brengen. 
Hij richt zich eerst op als een boompje, maar buigt zich dan, om 
te rusten tegen ander geboomte. De stam is gewoonlijk een been, 
hoogstens een dij, dik, steeds met diepe gleuven en kuilen: hij 
bestaat geheel uiteen zeer dicht, fijn, hard, zwaar hout, wat bleeker 
van kleur dan palmhout, waarop het overigens zeer gelijkt, in het 
bijzonder de ondereinden van oude stammen, die wat geler zijn 
dan de rest. Omtrent het hart is het nogal vaak honingkleurig 
of zwartachtig gevlamd. Het is een zeer fraaie houtsoort, doch met 
het oog op den vorm van den stam en de afmetingen is er weinig 
van te maken en bovendien scheurt het licht als het in de zon 
staat. Het wordt gebruikt voor klein draaiwerk en de fraaist gevlamde 
en hardste stukken zijn gezocht voor handvatten van krissen, ter- 
wijl, als grootere stukken te krijgen zijn, daarvan krisscheeden 
worden gemaakt. Als men dit hout snijden wil, moet men het vooraf 
in water weeken (Rumph.). 
In het Museum : Hout, bast, bladeren. 
Clausena excavata, Burm. 
Volksnamen. Mal.: Témoeng (Atjeh), Tikoesan (Batav.) — 
Soend.: Badjétah, Ki bêtjétah — Jav.: Bagal tikoes, Tikoesan. 
Opgerichte heester, 2 tot 4 M. hoog, in West- en Midden-Java 
voorkomend beneden 1300 M. zeehoogte (Backer, Schoolflora). 
Volgens K. & V. (IV, bl. 246) wordt het hout, dat natuurlijk alleen 
in zeer kleine afmetingen is te bekomen, geschikt geacht voor stelen 
van bijlen. 
De uiteenloopende medicinale toepassingen, die van deze plant 
worden vermeld, zijn meest niet tot haar oorsprong te volgen en 
daarom onzeker. De bladeren worden echter zeker voor genees- 
krachtig gehouden. Boorsma zegt in Geneesmiddelleer (bl. 26), 
dat zij in de Vorstenlanden voorkomen onder de bestanddeelen voor 
djamoe bagolan; dezelfde deelde mij mondeling mede, dat het door 
