18 RUTACEAE. 
1374100. _C, subspec. Lima wordt onderverdeeld in een var. Bergamia, 
een var. fusca en een var. Limetta. Tot de var. Bergamia, de groep 
omvattend der vooral wegens de uit de schil geperste aethe- 
rische olie bekende bergamotten, behooren volgens Guillaumin 
zeker twee, mogelijk drie der Rumphiaansche planten. Twijtel- 
achtig acht hij de identiteit van den Limo tuberosus van Rum- 
phius (ll, bl. 101 f. 26/2, niet 1). door dezen laatsten beschreven 
als een boom zoo groot als een appelboom, met vruchten van 
tweeërlei vorm, n.l. peervormig, alleen bij den steel met enkele 
groote knobbels en overigens met lage wratten of bultjes bezet 
of langwerpig dan wel aan beide kanten wat toegespitst, en geheel 
met lage knobbels of groote wratten bezet. De kleur is rijp groen- 
geel, de schil tamelijk dik, rijk aan aetherische olie, citroenachtig 
van reuk en smaak, tevens wat bitter en scherp op de tong. Deze 
schil wordt soms bij vleesch of visch gekookt, om daaraan een 
aangenamen geur te geven. Het pulp is zuur, doch slapper dan 
van eenige andere zure djeroek, ongeschikt voor keukenvebruik, 
maar desnoods rauw te eten: er is echter zoo weinig aan, dat men 
er de binnenste laag van de schil omheen moet laten zitten om 
er wat smaak aan te geven. Het pulp met suiker gegeten, zuivert 
de borst van „de slijmen die den moeilijken kinkhoest veroor- 
zaken.” In het Mal. der Molukken heet deze vorm /émon martin, 
waarschijnlijk naar een of ander portugees, die hem heeft ingevoerd. 
Een anderen vorm beschrijft Rumphius (ll, bl. 103) onder naam 
van Limo unguentarius. De vruchten zijn gelijk aan die van 
den voorgaanden, doch zoo ongelijk met bulten bezet en met kloven 
doorploegd, dat men haar geen recht fatsoen kan toeschrijven. 
Gewoonlijk zijn zij meer lang dan breed, bij den steel wat toe- 
loopend. De reuk van de schil is sterk en zelfs den inlanders niet 
aangenaam. Men gebruikt ze wel in een haarzalf. In het Mal. der 
Molukken heet deze vorm lémon koeramas. 
Tenslotte beschrijft Rumphius nog (Il, bl. 105) een Limo tau- 
rinus, mede een onbelangrijken vorm, die geplant wordt om 
zijn schaduw, vooral op Makassar: hij heet daar lémo kambar, 
in de Molukken lémon karbaoe. Het is de grootste, ook als boom, van 
de zure lmoenen. De vrucht heeft de grootte van een kinderhoofd, 
soms als het hoofd van een man, is peervormig, wat scheef en met 
groote bulten bezet, overigens glad. De gele schil is niet dik maar 
vast, sterk, doch niet aangenaam van reuk. Het pulp is wit, zeer 
zuur en scherp en dientengevolge ongeschikt om in den kost te ge- 
bruiken. He: sap wordt gebezigd om roest van ijzer en koper afte bijten. 
De variëteiten fusca en Limelta — omvattende respectievelijk de 
zure en de zoete lemmetjes, de laatste onbelangrijk en buiten be- 
schouwing blijvend — zijn zwervers in het geslacht Citrus. Engler 
beschouwt ze als een ondersoort van C. Hystrix, DC. en in den 
regel worden zij gebracht tot Citrus medica, L. Kew Bulletin 1894, bl. 
113 zegt, dat aan den oeconomisch meest belangrijken vorm, de west- 
indische lime, de naam toekomt van C. Medica, L. var.acida, 
Brandis, synoniem met C. Limonellus, Miq., C. Limetta, Risso, 
de Limonellus of Limo tenuis van Rumphius (ll, bl. 107), 
dus een vorm van onze welbekende djéroek nip’s of tipis. Ditis, gelijk 
Rumphius opmerkt, de algemeensteen meestgebruikelijke vande zure 
