CITRUS. 21 
staan bij de pompelmoes zijn een weinig bitter. Naar den oranje- 
appel aardende vormen worden vooral op Cuba en de Antillen 
gekweekt, de andere vooral in Florida en Californië. 
Lumies heeten de bastaarden tusschen C. decumana en C. medica. 
137/4100. Citrus Hystrix, DC. 
Boom, onder velerlei namen beschreven, ook door Rumphius. 
Vanden Limo ventricosus of lémon poeroet =djêroek poeroet 
zegt hij (ll, bl. 102), dat de vrucht kleiner is dan een vuist, peer- 
vormig, doch met zooveel knobbels en bulten bezet, dat zij kwalijk 
die gedaante behouden kan; de bulten op zich zelf beschouwd zijn 
echter tamelijk glad. De kleur der schil is groen; alleen de geheel 
rijpe worden een weinig geel. De geur dier schillen is aangenamer 
dan van eenige andere indische djëroeksoort, dien van de beste 
spaansche citroenen gelijk of overtreffend. Geraspt en met een 
weinig water gemengd, dienen zij om het hoofd in te wrijven na 
het.reinigen van het haar en men gebruikt ze wel voor het kruiden 
van vleesch; zij kunnen ook worden geconfijt. Het groenachtige 
pulp is niet sappig, doch zeer zuur en een weinig scherp. 
Van Limo agrestis, lémon papéda geheeten in de Molukken 
en parali bij de makassaren, vermeldt dezelfde (ll, bl. 104), dat 
het hout is hard en dicht, bleekgeel als palmhout. De wortels 
van oude boomen zijn hooger geel en daarbij wat geaderd : mits- 
dien zijn zij bij de makassaren zeer gezocht voor stelen van bijlen en 
kapmessen en voor handvatten van krissen. De vruchten hebben 
hier en daar gladde bulten, maar zijn overigens effen. De schil is 
citroenachtig van reuk, doch wordt volgens Rumphius niet 
gebruikt. Het pulp is sappig en scherp zuur, ongeschikt om alleen 
te gebruiken omdat het snijding in den buik veroorzaakt, doch bij de 
ambonneezen is het in dagelijksch gebruik om de saus te maken 
waarmede de papéda wordt genuttigd. Voorts was dit sap noodig 
voor het verven van katoen mèt kasoemba. 
In de derde plaats wordt ook de Limo ferus, de in medicinale 
voorschriften van Rumphius zoo vaak voorkomende lémon swanggi, 
tot C. Hystrix, DC. gebracht. De vruchten zijn volgens zijn be- 
schrijving (ll, bl. 106) aan beide kanten toegespitst; enkele zijn 
peervormig, rondom met wratten bezet. De schil dient voor het 
zalven van het hoofd, als die van djëroek poeroet; zij ruikt niet 
onlieflijk, doch wat slap en wild, De schil en ook het bijtend zure 
sap gebruikt men verder om bij andere medicamenten te koken, om 
derzelver kracht op te wekken, vooral bij bittere middelen die gegeven 
worden om te zuiveren. Het sap alleen wordt voorts gebezigd als 
dat van den vorigen vorm voor de toebereiding van de saus voor 
de papéda en om te verven. 
Van deze drie is de djëroek poeroet op geheel Java bekend. Filet 
zegt er nog van (No. 2077), dat ook de bladeren een aangenamen 
geur hebben en in het waschwater worden gelegd, of als kruiderij 
dienen bij het braden van vleesch; men vindt ze, aan spietjes 
geregen, op de pasars. De vruchten zijn overal verkrijgbaar in den 
inlandschen medicijnhandel voor de schillen, die nog op den hui- 
digen dag worden gebruikt als door Rumphius aangegeven. Inlanders 
stoken er ook wel eens de vluchtige olie uit, doch alle Citrus-oliën 
