CITRUS — SAMADERA. 23 
waaraan door de chineezen geneeskrachtige eigenschappen worden 
toegeschreven (Teysmannia 1911, bl. 313). 
137/4100. Citrus nobilis, Lour. 
Boom, 5 tot 8 M. hoog, met aan beide polen afgeplatte vruchten ; 
de schil is oranjekleurig, soms roodachtig, eenigszins bultig, ge- 
makkelijk loslatend van het vruchtvleesch, dat zeer geurig en 
zoet of zuur is. De zoete (var. deliciosa) zijn de zoete mandarijnen. 
Volgens Hasskarl’s Nut No. 265 wordt deze soort ín het soendaasch 
djéroek tjoplok genoemd. 
De in de vreemde literatuur veelvuldig genoemde fangerines 
zijn volgens Guillaumin ontstaan door kruisen van C. nobilis met 
C. Aurantium subspec. sinensis var. melitensis. 
SIMARUBACEAE. 
AeernL09. Samadera indica, Gaertn. 
Volksnamen. Mal.: Gatèp pait — Alf. Amb.: Lani — Tern: 
One-one — Alf. Minah.: Sahangi. 
De Lanius, zegt Rumphius (lll, bl. 194), is een zeldzaam voor- 
komend, laag strandboompje (volgens Backer's Schoolflora 5 tot 
12 M. hoog), dikwijls met zijn takken langs andere boomen krui- 
pend en tenslotte zoo dik wordend als een pinangboom. 
De bladeren worden volgens Van der Burg (Geneesheer Ill, bl. Bladeren. 
288) uitwendig gebruikt tegen roos. Greshoff (Schetsen, bl. 17) 
licht dat toe door te zeggen, dat de bladeren worden aangewend 
als een papje en voegt daarbij, dat een aftreksel wordt gebezigd 
om insecten — bepaaldelijk witte mieren — te dooden. Een afkook- 
sel van de zaden of andere deelen, vervolgt Van der Burg, kan Zaden. 
als zuiver bitter middel worden benut in de daarvoor aangewezen 
gevallen, dus bij atonie van het darmkanaal, verminderde galse- 
cretie, enz. Blume (Bijdragen, bl. 260) zag van zoo’n afkooksel 
goede gevolgen bij intermitteerende en remitteerende galkoortsen. 
Rumphius deelt mede, dat het zeer bittere, braking opwekken- 
de zaad met pinang wordt gekauwd of met water gewreven wordt 
ingegeven bij vergiftiging door paddenstoelen e.d. Alleen gebruikt 
werken de kernen, behalve als braakmiddel, ook purgeerend. 
Van der Burg beweert, dat uit die zaden een vette olie wordt 
getrokken, die tegen rheumatische aandoeningen zou worden in- 
gewreven. Greshoff's monographie vermeldt een oliegehalte van 
Il, van het gewicht van de zaadkernen en is verder te raadplegen 
omtrent de verschillende glycosieden, bitterstoffen, harsen en het 
alcaloïd, die deze plant bevat. Zij is, sinds de westersche weten- 
schap zich niet meer met haar bemoeit, van zeer gering nut, ZOO 
niet zonder nut. Rost van Tonningen, die uit de zaden het eerst 
een bittere zelfstandigheid afscheidde en daarvan groote verwach- 
tingen koesterde als koortswerend middel, schreef in het Natuurk. 
Tijdschr. v. NI. dl. 20, bl. 188: Van de samaderine, voor een paar 
jaar door mij ontdekt, heb ik veel genoegen: een hoeveelheid daar- 
van is op hooger last door mij bereid en naar Nederland gezonden, 
terwijl de aanplant der Samadera indica bevolen en thans reeds 
gedeeltelijk uitgevoerd is. Belangrijk is het feit te noemen, dat deze 
