30 BURSERACEAE. 
139/4149. maakt men de harde, doch voedzame bagea, en voorts worden in 
Soorten. 
de Molukken van kanari en palmsuiker, met of zonder rijst, ver- 
schillende soorten van inlandsch gebak bereid (Rumph.). 
Op Java is de kanari van veel meer belang om zijn schaduw, dan 
om de zaden. Deze worden daar als snoeperij gegeten en dienen 
in gebak als surrogaat voor amandelen: waar zij in groote hoe- 
veelheid te krijgen zijn, wordt er, evenals in de Molukken, wel 
eens olie van gemaakt, doch over het geheel zijn zij van geringe 
beteekenis. Voor de europeesche markt hebben zij geen belang. 
Pili nuts *) worden uit de Philippijnen wel naar Amerika geëx- 
porteerd, doch voor Canarium commune en andere soorten bestaat 
volgens Bull. Imp. Institute. 1914, bl. 545 weinig hoop. De harde dop is 
een bezwaar tegen het gebruik als dessertvrucht en voor de koek- 
bakkerij hebben de kernen geen bijzonder voordeel in smaak boven 
de kernen thans in gebruik. Bulletin No. 34 Koloniaal Museum, 
bl. 153 noemt kanarizaden een lastig artikel, dat spoedig rans 
wordt en sterk aan insectenvraat onderhevig is. Gelijke bezwaren 
gelden tegen het uitvoeren van de zaden als oliezaad: zij zouden 
gedopt moeten worden en bederven dan spoedig. De meest wel- 
dadige toepassing werd gevonden door Boorsma, die een me- 
thode uitwerkte voor het samenstellen van een indisch zuigelin- 
genvoedsel met behulp van een emulsie der kernen. Daar onver- 
dunde koemelk door jonge kinderen onvoldoende wordt verteerd, 
doordat de caseïne in de maag coaguleert tot compacte stuk- 
ken, was men voorheen verplicht om voor zuigelingen, die zich 
aan de natuurlijke bron niet kunnen laven, koemelk te ver- 
dunnen met een groote hoeveelheid water, met het gevolg dat 
het kind spoedig in een slechten voedingstoestand kwam te ver- 
keeren. Gezocht werd daarom naar een verdunningsmiddel, dat 
het vormen van klompen caseïne verhindert en tegelijkertijd bij- 
draagt tot de voeding. Daartoe worden rijpe kanari-zaden, ontdaan 
van de zaadhuid, met een evenredig gewicht aan melksuiker 
gestampt en vervolgens met een naar den leeftijd van het kind 
te regelen hoeveelheid water afgewreven. De na zeven verkregen 
emulsie wordt dan gemengd met koemelk en gesteriliseerd. De 
te volgen voorschriften zijn herhaaldelijk gedrukt, het laatst als 
een bij Kolff & Co te Batavia uitgegeven brochure, getiteld: Ka- 
narizadenmelk als voedsel voor zuigelingen. 
Rumphius onderscheidt vier soorten van tammen kanari, voor- 
namelijk naar den vorm van de zaden. Zijn groote ronde ka- 
nari is twee (dwars-) vingers en meer lang, rond, doordat de rib- 
ben níet uitsteken. Zij is moeilijk te kloppen, doch de kern 
is hard en smakelijk. Waarschijnlijk is dit de ronde kanari ambon, 
(Canarium amboinense, Hochr.), die men op Java zelden ziet. Rum- 
phius zegt, dat de ronde kanari’s het rijkst zijn aan vet en daarom 
bij voorkeur voor de oliebereiding worden bestemd. 
De kleine kanari van Rumphius wordt beschouwd als Canarium 
commune, L., doch Rumphius beschrijft er twee vormen van, nl. 
een langwerpigen en een ronden: de laatste komt overeen met de 
1) Afkomstig van Canarium pachyphyllrtm, Perkins?; in Philippine Agr. 
Review 19!5, bl. 111 vindt men een uitvoerige beschrijving onder den 
naam van Canarium ovatum, Engl. 
