CANARIUM. | | ab 
gepaard gaat. De hars, die uit dezen boom vloeit, is tweeërlei: Hars 
uit het bovendeel van den stam druipt een weinig witte, droge, 
broze hars als vuile kalk of kamfer, met weinig reuk: van deze 
soort maakt men niet veel werk vanwege de schaarschte. Het 
onderste deel van den stam geeft een zwarte, weeke, doch brok- 
kelige en niet klevende hars, die meestentijds verontreinigd is 
door aarde of schorsdeelen en nooit goed hard wordt; overvloedig 
is de productie niet. Waar men de boomen in voldoende hoe- 
veelheid aantreft, gebruikt men de hars voor fakkels, hetzij alleen, 
hetzij vermengd met andere zwarte damar (C. rostratum, Zipp.), 
want zij brandt zeer goed en met aangenamen geur. 
De zaden bezitten drie celletjes, gewoonlijk elk een kleine, zaden. 
zoete pit bevattend. Kloppen kan men ze niet en zij worden 
daarom alleen in het bosch wel eens bij wijze van snoeperij ge- 
geten. Somtijds worden zij ingezameld voor het mesten van varkens, 
die er verzot op zijn (R.). 
1309/4140. Canarium zephyrinum, Rumph. 
Volksnamen. Mal. Mol.: Kanari barat. 
Deze soort beschrijft Rumphius (IÌ, bl. 151) als een van de hoogste 
woudboomen, die moeilijk is te beklimmen: hij komt in de Molukken 
veelal voor, daar waar ook tamme kanari’s worden gevonden. 
Het hout-is vaster en duurzamer dan van de tamme en voor Hout. 
timmerwerk wel bruikbaar: het laat zich glad afwerken en gelijkt 
op beukenhout. Men maakt er soms masten van, doch die zijn 
niet sterk en ook niet duurzaam. 
Als men in den stam kapt, geeft hij meer hars dan de tamme: mars. 
die hars heeft het voorkomen van vuile kamfer of van veten de 
consistentie van was; men zamelt haar in om er fakkels van te 
maken. Op Ceram en andere groote eilanden, waar men de boomen 
meer ongemoeid laat, geven oude exemplaren overvloedig hars, 
die in groote klonters en kegels aan den stam en de dikke takken 
hangt. De reuk is niet zoo scherp en onaangenaam als die van 
de hars van jonge boomen of van den/tammen kanari en zoowel 
kleur als reuk en consistentie zijn zoo volkomen gelijk aan die 
van elemi dat R. zich afvraagt, of dit misschien niet werkelijk 
elemi (waarvan de oorsprong pas onlangs werd opgehelderd) is. 
De vrucht komt overeen met de groote ronde tamme (C. am- Zaden. 
boinense, Hochr.) en heeft op elk hokje een verhoogden rug. Zij 
is driehokkig en in elk hokje of in twee van de drie ligt een kern, 
harder en vetter dan van de tamme. Hoewel smakelijker dan die van 
den tammen kanari, worden de zaden toch zelden ingezameld. De 
boom is, als vermeld, moeilijk te beklimmen, zoodat men heeft 
aftewachten tot de vruchten van zelf afvallen en dan moet men 
ze betwisten aan de wilde varkens, die er op azen. Voorts is er 
daar waar de kanari barat groeit, een overvloed van tamme kanari’s, 
die gemakkelijker te kloppen zijn, terwijl het moeilijker is de 
kernen van eerstgenoemde ongeschonden uit de noten te krijgen. 
Rumphius beschrijft verder nog een hiermede overeenkomende 
soort met kleine noten, 2.5 cM. lang, zuiver driehoekig, met scherpe 
kanten. De kernen, waarvan elke noot er 2 of 3 bevat, zijn nog 
zoeter, doch minder vet. 
