139/4140, 
Herkomst. 
Winning en 
voorkomen. 
36 BURSERACEAE. 
Canarium spec. 
Volksnamen: Kajoe rasamala. 
Het in den inlandschen drogerijhandel als kajoe rasamala voor- 
komende reukhout wordt door Rumphius (Il, bl. 57) beschreven 
onder den naam van Lignum papuanum. De boom, waarvan 
het afkomstig is, was hem alleen bekend uit mededeelingen van 
lieden van Ceram-laoet, die handel dreven op Nieuw-Guinea en 
hem beschreven als een grooten, hoogen boom, wassend zoowel 
op het strand als in het gebergte in Cubiai (Kowiai) en andere 
deelen van West-Nieuw-Guinea, alsmede op de Papoesche eilan- 
den, in het bijzonder Messoal (Miísool) en Rumasoal, doch daar 
diep in het binnenland. Verder wist men alleen mede te deelen, dat 
de bladeren gelijken op die van den ijzerhoutboom, maar wat kleiner 
zijn: van Ambon en de overige Molukken was hij R. niet bekend. 
Thans zijn wij nog niet verder: een door mij ingesteld onder- 
zoek bracht aan het licht, dat er kajoe rasamala van West-Nieuw- 
Guinea per prauw wordt verzonden naar Gisser en van daar 
onder den algemeenen naam van reukhout per boot naar Ma- 
kassar: van Makassar uit wordt het gedistribueerd en gaat voor- 
namelijk naar Semarang. In de Molukken werd opgegeven, dat 
kajoe rasamala alleen wordt gevonden op Misool, wat overeen- 
komt met de opgave van Rumphius. Verder ontving ik toevallig 
een monster rasamala-reukhout uit Zuid-Nieuw-Guinea, inge- 
zameld door een der exploratie-detachementen op de Digoel-rivier 
en het Prins Frederik-Hendrik Eiland. In de uitgebreide literatuur 
over Nieuw-Guinea heb ik over het voorkomen van dezen boom 
niet het minste spoor aangetroffen. De botanische herkomst is nog 
onbekend: deze is niet, zooals gewoonlijk wordt aangenomen, Cana- 
rium microcarpum, Willd., welke opgave berust op een niet eens 
positief gestelde mededeeling van Teysmann in het Natuurk. Tijdschr. 
v.N.I. dl. 37, bl. 105. Pogingen om herkenningsmateriaal te 
verkrijgen in West-Nieuw-Guinea, leidden nog niet tot resultaat. 
Van dezen boom, vervolgt Rumphius, wordt niets gebruikt dan 
de dikke wortels en de wortellijsten en daar het hout zeer hard 
is, laten de inboorlingen de boomen meestal ongemoeid, totdat 
ze door ouderdom omvallen. Alsdan zouden zij de bruikbare deelen 
afbranden en in het bosch laten liggen, totdat het spint is vergaan. 
Het hart brengt men te koop in groote stukken van een been dikte 
of wat meer, en twee voet lengte. Dit hout ís hard, zwaar en 
warrig, moeilijk te klooven. De kleur is tweeërlei: de groote stuk- 
ken, afkomstig van de wortels, zijn honingkleurig met wat grauw 
gemengd, vol fijne, licht gekleurde aderen; de kleine stukken zijn 
lichter of bleekgeel, fijner van substantie, zeer veel gelijkend op 
sandelhout of vuil ivoor, doch harder dan sandelhout: zij zijn af- 
komstig van het onderste deel der wortellijsten. De geur van 
beide is gelijk: zij rieken naar storax liquida, die de maleiers 
rasamala noemen, doch zoo slap, dat men daarvan aan het rauwe 
hout nauwelijks iets bemerkt. Beter komt die geur uit als men 
het raspt en nog sterker als men het brandt. Het donkere hout 
riekt niet zoo aangenaam als het lichte: hoe lichter en dichter het 
is, des te beter wordt het geacht. 
Het voorkomen van de stukken, zooals men die aantreft in den 
