140/4155. 
Cultuur. 
Hout. 
40 MELIACEAE. 
het in kleine hoeveelheid naar Holland uitgevoerd. (Koorders, 
Minahassa). 
Een opzichter der B.O.W. te Menado berichtte, dat het hout 
minder deugdelijk wordt geacht; het ís licht, grof van vezel en 
bruin van kleur. Het wordt in loco gebruikt voor planken, doch 
alleen als tijdelijk materiaal en uitgevoerd naar Europa, om er si- 
garenkistjes van te maken. 
In het Museum: Hout. 
Cedrela febrifuga, Bl 
Volksnamen. Mal.: Angoe, Soerèn — Soend.: Ki beureum, 
Soerèn —Jav.: Laoet (jeugdnaam), Rédani, Soerèn. 
Snelgroeiende boom, 35 tot 40 M. hoog en tot 2 à 3 M. dik, 
op geheel Java tusschen O en 2000 M. — vooral beneden 1200 M. — 
in vele streken zeer algemeen, doch meestal verstrooid groeiend. 
K.&V. (IIi, bl. 197) bevelen de cultuur sterk aan, daar hij tot op 
1509 M. vrij spoedig timmerhout ‚van groote afmetingen oplevert. 
De vermenigvuldiging geschiedt zeer gemakkelijk door zaad ; voort- 
planten door stekken is volgens Rumphius moeilijk. Kerkhoven 
(Teysmannia 1895, bl. 573) echter acht hem voor cultuur minder 
geschikt, hoewel het hout zeer bruikbaar is voor theekisten, omdat 
de boomen buiten het bosch sterk onderhevig zijn aan ziekten en 
vroegtijdig afsterven. Rumphius daarentegen verklaart (lll, bl. 66), 
dat Surenus geen eigenlijke boschboom is; hij wordt op de 
Oeliassers door de inlanders op de erven en ín de boschtuinen 
gekweekt, omdat het hout zeer geacht is om prauwen daarvan te 
maken, die licht zijn en duurzaam in zeewater. Van dikke stam- 
men worden daar ribben en planken voor den huisbouw gezaagd. 
De javanen en baliërs, zegt hij, maken meer werk van dit hout, dat 
ze tot dunne planken zagen om daarvan fraaie kistjes, doosjes en 
lessenaars te maken, die zij door schuren glad weten te krijgen en 
dan vernissern, waardoor deze lichtrood worden en fraaie aderen 
vertoonen. Bij het bewerken geeft het hout een aangenamen sandel- 
geur af en daarom gebruikt men het gaarne voor kleerenkisten. 
Versch gekapt is het witachtig, maar besterft ros (in oude boomen 
wat purperachtig) met groote strepen in de lengte, gelijk het den- 
nenhout. Het is droog, zacht en week, doch niettemin duurzaam als 
het goed behandeld wordt. Het is een van de lichtste houtsoorten, 
die men op Ambon vindt en scheurt niet in de zon, doch laat 
zich moeilijk glad afwerken (Rumphius). Ook K. & V. roemen het 
als een van de meest gezochte houtsoorten !); het wordt onder 
dak algemeen duurzaam geacht, maar is niet lang bestand tegen 
weer en wind ?) en niet sterk genoeg voor balken of stijlen van 
bruggen of huizen; voor huisraad is het zonder voorbehoud zeer 
in aanzien. Bij een sigarenfabriek te Semarang is soerênhout in 
1) In den prijs schijnt echter die preferentie niet tot uitdrukking te komen; 
in den vergelijkenden opbrengststaat van een wildhoutvendutie te Bandoeng, 
voorkomende in Tectona 1912, bl, 926, komt soerèn als No. 15 van de 19 
soorten met een opbrengst van f 25,45 per M?. 
2) K. & V, voegen daarbij, dat de duurzaamheid bij blootstelling aan at- 
mosferische invloeden toch niet bijzonder gering is, daar op Pantjoer C. fe- 
brifuga, Bl. behoorde tot de weinige houtsoorten, waarvan 10 jaar na het ont- 
ginnen nog bruikbare stamstukken in de tuinen te vinden waren. 
