140/4166. 
Vortels. 
lout. 
CEDRELA — CARAPA. 45 
cultuurtuin en in Rembang waren de resultaten volgens Van Rom- 
burgh’s Aanteekeningen (bl. 94) zeer goed. Het:krachtigst groeien 
de planten in het zilte zand bijna onmiddellijk aan het zeestrand. 
In het boschdistrict Tegal had in 1896 de oudste boom den leef- 
tijd van 16 jaar; zijn hoogte was 19.30 M. en zijn middellijn op 
borsthoogte 53 cM. Men meende, dat de kwaliteit van het hout 
goed is, doch de boomen zijn nog niet oud genoeg om een be- 
slissend oordeel daarover te kunnen vellen. 
Voor cultuurgegevens, zie K.& V. —III, bl. 5. Ook vindt men er 
in het Tijdschr. v. Land- en Tuinbouw en Boschcultuur 1885/6, 
bl. 198. In Tectona II, bl. 280 deelt de houtvester Spaan mede, 
dat de mahonie met het oog op den boorder in kleine, ver uit elkaar 
liggende complexen moet worden gecultiveerd en dat men gewoon- 
lijk kiest een plantverband van 6 >X<6 M. Dichter planten en t. z t. 
uitdunnen acht hij ongewenscht, omdat de boom eerst op lateren 
leeftijd zijn hooge waarde krijgt en zaad niet overvloedig te krijgen 
is; verder vereischt de jonge plant in den vollen grond een goede 
verzorging. Om te voorkomen, dat bij dit wijde verband de aan- 
plant verwildert, moet ander hout worden tusschengepiant, waar- 
voor in dit geval met succes Peltophorum ferrugineum werd gebruikt. 
De houtvester Snepvangers, die van meening is, dat Swietenia Ma- 
hagoni is voorbestemd om een belangrijke rol te spelen in het bosch- 
bedrijf op Java, deelt in Tectona 1915, bl. 128 het een en ander 
mede omtrent de cultuur in Pasoeroean. 
In het Museum : Hout. 
Carapa moluccensis, LamkK. 
Volksnamen Jav.: Niri,Njiri goendik, Njoeroe. 
Den Martabul latifolia beschrijft Rumphius (II, bl. 92) als 
een lagen, krommen strandboom, opschietend meestal met een 
enkelen, zelden met twee of meer stammen. Op Java troffen K. & V. 
(IL, bl. 193) hem alleen aan in de Rhíizophoren-bosschen van 
Midden- en Oost-Java; daar is hij op sommige plaatsen alge- 
meen, terwijl hij op andere totaal ontbreekt. De verspreiding 
buiten Java is moeilijk na te gaan, daar deze soort veel verwisseld 
is met Carapa obovata, Bl. !). 
Uit de ademwortels maken de ambonsche wortelgravers volgens 
Rumphius een geheim geneesmiddel tegen cholera. 
Het hout is volgens denzelfden gelijk aan dat van C. obovata, 
doch meer warrig. Uit de fraaist gevlamde stukken snijden de javanen 
krisscheeden, maar het moet terdege droog zijn als men iets daarvan 
maken wil, omdat het brak is en langzaam opdroogt. Nat is het 
echter veel lichter te bewerken. De ternatanen gebruiken het voor 
nagels bij den scheepsbouw, waarvoor het bijzonder geschikt moet 
zijn, omdat het taai is en niet scheurt. Op Celebes vallen de boomen 
d De Index Kewensis trekt C. obovata, Bl. bij C. moluccensis, Lamk, 
zoodat vaak niet met zekerheid is vast te stellen op welke van beide 
de berichten slaan. Rumphius onderscheidt de twee soorten van Gra- 
natum litoreum botanisch, doch maakt verder weinig verschil. Deze ver- 
schillen zullen dan ook wel van zeer weinig praktisch belang zijn en waar 
niet het tegenovergestelde blijkt, kan veilig worden aangenomen, dat, wat 
wordt medegedeeld omtrent C. moluccensis, ook geldt voor C. obovata, en 
omgekeerd. 
