Bast. 
Vrucl 
1ten. 
Zaden. 
Hout. 
140/4166. 
46 MELIACEAE. 
rechter en dikker, zegt Rumphius en daar maakt men er stijlen 
voor huizen van. K. & V. merken op, dat de stammen van C. mo- 
luccensis, in tegenstelling met die van C. obovata, niet altijd hol 
zijn. De maleiers achten het hout bijzonder geschikt voor ribben 
van prauwen, waarvoor de gebogen takken zich bij uitstek leenen. 
De bast komt volgens K. &V. in gebruik overeen met dien van 
C. obovata. Voor den handel (als looi- of verfbast) wordt hij wegens 
zijn geringe dikte niet ingezameld. {n zijn Minahassa (bl. 384) zegt 
Koorders, dat ter hoofdplaats Menado de bast van deze soort wordt 
gebruikt in de sagoëer. 
De vruchten, vervolgt Rumphius, zijn appelen, den granaatappelen 
zeer gelijk, doch zoo groot als een kinderhoofd en zonder kroontje, 
wat hoekig en als ze rijp zijn volgens eenige kloven barstende. 
De schillen worden door de javanen en baliërs gedroogd en ge- 
bruikt in djedjamoe’s als matig samentrekkend en verkoelend mid- 
del. De boegineezen bezigen ze bij de bereiding van hun sagoëer en 
de makassaren als maagsterkend en eetlust opwekkend middel. An- 
deren gebruiken ze om het bloed te zuiveren en om schurft te ge- 
nezen (Rumph.). Evenals de bast zijn ook zij dienstig om te tanen. 
De geheele binnenste ruimte is gevuld met 12 tot 20 hoekige, 
verschillend gevormde zaden, grooter dan kastanjes in haar bolster, 
die netjes in elkaar sluiten met zoo wonderlijke hoeken en kuil- 
tjes, dat, al zijn zij weinig in getal, men ze niet spoedig in hun 
oorspronkelijken stand kan hereenigen als ze eenmaal uit elkaar 
zijn geraakt. De zaadhuid is dik, licht en voos, grauw of lever- 
kleurig, de kern witachtig en droog (?), zeer bitter van smaak. 
Met water gewreven wordt die kern ingenomen tegen buikpijn. 
Volgens Wijs’ Vetcatalogus (bl. 82) bevatten de kernen 40 tot 
50°/, vast vet met een sterk bitteren smaak, die door herhaald 
koken met water kan worden weggenomen : de reuk is zwak zuur- 
achtig en eenigszins aromatisch. Te Marseille wordt vet gewon- 
nen uit senegambisch zaad (van Carapa procera, DC.), bekend 
als touloucouma. 
In het Museum: Hout, bast, vruchtschillen, zaden. 
Carapa obovata, Bl. (Xylocarpus obovatus, Juss.). 
Volksnamen. Mal.: Pohon kira-kira, Niri, Njirèh — Soend.: 
Miri, Niri —Jav.: Djombo, Niri, Njiri, Njiri abang. 
Boom der vloedbosschen, 10 tot 12 M. hoog en 50 à 80 cM. dik, 
steeds krom en laag bij den grond zich herhaaldelijk vorksge- 
wijze vertakkend, met veel knoesten en ondiepe gleuven. Men vindt 
hem door den geheelen archipel, ook op Java, soms min of meer 
gezellig groeiend. 
De stam is steeds hol en men kan daarvan geen lange rechte stuk- 
ken bekomen. Het dunne spint is wit, het intact gebleven kernhout 
vleeschkleurig, vuilbruin of purperrood, fijn, sterk en duurzaam; het 
wordt gebruikt voor handvatten van wapens, voor sommige onder- 
deelen van kleine inlandsche vaartuigen, enz. (K. & V.—III, bl. 189). 
Ridley (Straits Bulletin 1910, bl. 181) deelt mede, dat terwijl de niri — 
door hem C. moluccana genoemd, welke echter volgens King op het 
Mal. Schiereiland niet voorkomt—in den regel krom is en alleen ge- 
bruikt wordt voor korte stijlen en voor brandhout, op één plaats 
