140/4179. 
AZADIRACHTA — DYSOXYLUM. 51 
aan den wortel, neemt men ook wel de bladeren of kauwt den bast 
met pinang, doch ín geen van beide is eenige specerijachtigheid. 
Op Java gebruikt men volgens Blume (Bijdragen, bl. 209) den met 
een weinig gember, sintok of masooi fijngewreven wortel tegen 
windkolieken en tezamen met den wortelbast van Carapa obovata, 
Bl. tegen witten vloed. 
Rumphius beschrijft het versch gekapte hout als aan de kanten 
witachtig, naar het hart toe rooder wordende; droog besterft het 
echter bleekgeel. Het versche hout geeft bij het bewerken denzelf- 
den geur af als de wortels. Men zaagt het tot planken, die grof 
van draad zijn en niet mooi van kleur, ook niet glad af te werken, 
maar zij zijn lichten toch duurzaam en worden meest gebruikt aan 
't bovenste van de huizen. Hasskarl (Het Nut No. 555) noemt het 
hout sterk en fraai, voor meubelen bijzonder geschikt. K. & V. evenwel 
vermelden: veel gebezigd voor planken en ruw huisraad, slechts 
weinig duurzaam geacht. Ook op het Mal. Schiereiland is het hout, 
volgens Ridley (Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 35), van minder kwaliteit. 
De ronde, eenigszins afgeplatte, door europeanen zelden gegeten, 
flauwe vrucht, bestaat uit een als met meel bestrooide, sponsachtige 
schil, omsluitend 3 of 4 groote zaden van den vorm van kleine 
amandelen. Zeer vast aan deze zaden zit het weeke, sappige en 
slijmerige vleesch, zuur van smaak doch in de volkomen rijpe wat 
wijnachtig. Rumphius roemt die van het eiland Boeton als groot 
en smakelijk. De vruchten worden rauw gegeten en bij de toebe- 
reiding van spijzen versch en gedroogd gebruikt als limoenen. 
Eer ze geel zijn, zijn ze ook geschikt om te confijten, tot welk 
doel men ze eerst met water wat opkookt, een weinig opensnijdt 
en de zaden eruit drukt; daarna schilt men ze dun, kookt ze weder- 
om met suiker, en verkrijgt alsdan een aangenaam confijt met 
rinschen smaak (Rumphius). 
Rumphius onderscheidt den wilden santoelboom van den op 
Ambon ingevoerden en gecultiveerden tammen. Het hout van 
den wilden is donkerder dan dat van den tammen en wat duur- 
zamer, doch overigens daaraan gelijk. De vruchten zijn eveneens ge- 
lijk doch die van den wilden blijven ook in het stadium van 
volkomen rijpheid zuur. 
In het Museum: Wortels, hout, vruchten. 
Dysoxylum acutangulum, Mig. 
Volksnamen. Mal.: Ambaloen, Balau boenga (Riouw), Mem- 
baloeng — Alf. Minah.: Bésar, Mawéwêésar, Weêsar. 
In het Tijdschr. d. Ind. Mij. v.N. & L. dl 50, bl. 25 zegt Berkhout, 
dat de ambaloe of balo, op Banka ook geheeten mêlaboeng, malang 
of bongka tjhiamo (chin.), een meer dan 100 voet hooge boom is. 
Het hout ís zeer bruikbaar voor huis- en bruggenbouw en wordt om 
zijn fraaie vlammen zeer gezocht voor meubels en chineesche 
doodkisten. Speciaal de wortellijsten zijn bijzonder fraai. Wegens 
de warrige structuur laat het zich moeilijk bekappen: de bijlen 
der bankaneezen springen er op stuk. Van Toboali en de Lepar 
eilanden werd het vroeger uitgevoerd naar Java, vooral naar Sema- 
rang. De prijs werd berekend (1895) per kodi, d.i. 20 planken, lang 
3 M., breed 60 cM. en dik 5 à 10 cM. en bedroeg te Toboali 15 
Hout. 
Vrucht. 
Vormen. 
Hout. 
