56 MELIACEAE. 
140/4182. Chisocheton macrophyllus, King. 
Hout. 
Zaden. 
140/4183. 
Cultuur. 
Hout. 
Bast. 
Vruchten. 
Volksnamen. Jav.: Gêndis, Goela. 
Boom, 30 tot 35 M. hoog en 60 à 90 cM. dik, over geheel Java 
beneden 1000 M. verspreid, doch meestal niet zeer algemeen. 
Het hout is in groote afmetingen te verkrijgen, maar weinig duur- 
zaam en zeer aan barsten onderhevig, zoodat het nooit wordt ge- 
bruikt: het bestaat uit spint zonder kernhout. 
De groote, steenroode, vuilpurperbruine vruchten hangen in 
trossen bijeen nabij de uiteinden der takken en een enkele tros is 
zoo zwaar, dat hij bijna een mansvracht vormt. De vruchtdracht 
is rijk. Bij Ngebel in Madioen wordt uit de zaden een op Ricinus- 
olie gelijkende olie geperst, die gebruikt wordt voor de verlich- 
ting. Het zaad is zeer bitter, evenals de andere deelen van dezen 
boom (K. & V.—lIl, bl. 106). 
In het Museum: Zaden, olie. 
Lansium domesticum, Jack. 
Volksnamen. Mal. : Doekoe, Langsa’ (Mol). 
Bekende vruchtboom, 15 tot 20 M. hoog bij 35 à 40 cM. stam- 
middellijn, kenbaar aan de diepe, hoog oploopende gleuven in den 
stam en de op reusachtige druiventrossen gelijkende vruchttrossen. 
Op Java komt hij wild of verwilderd voor en wordt algemeen 
beneden 1200 M., doch meest tusschen O en 600 M., gecultiveerd, 
in Banjoewangi (de variëteit Langsat) zelfs zoo veelvuldig, dat men 
aldaar kan spreken van boomgaarden (K. & V. — III, bl. 180). Lang- 
sëbbosschen vindt men volgens het Tijdschr. v/h Kon. Ned. Aardr. 
Genootsch. 1902, bl. 398, ook in Gowa (Celebes & Onderh.), waar 
zij meerendeels het particulier domein zijn van adellijken, die er 
groote inkomsten uit trekken. 
Doekoe en langsëp worden volgens Sollewijn Gelpke (bl. 224) 
door den javaan gekweekt uit vooraf gedroogde pitten, die na een 
half jaar overplantbare boompjes leveren. Eerst op ca 15-jarigen 
leeftijd beginnen zij te dragen. 
De stam van den Lansium,zegt Rumphius (l, bl. 151), bestaat 
uit een hard, dicht, bleek, zwaar en redelijk duurzaam hout, dat 
zeer veel in gebruik is voor stelen en hechten van gereedschappen 
en somtijds ook dient voor stijlen van huizen. K. & V. noemen het hout 
duurzaam, taai, veerkrachtig en fijn van draad; wat duurzaamheid en 
veerkracht betreft staat de sub b) te noemen variëteit bovenaan. 
Deze zou zeer geschikt zijn voor het vervaardigen van rekstokken. 
Een afkooksel van de schors met die van Pterocarpus indicus, 
Willd. ís volgens De Clercq (No. 1983) in gebruik als middel tegen 
dysenterie. Volgens Boorsma (Plantenstoffen IIl, bl. 96) bevatten de 
bast en de vruchtschillen Lansiumzuur, waarvan 50 mgr, bij een 
kikvorsch ingespoten, na 3 à 4 uur hartverlamming veroorzaakte. 
De vruchten, vooral van de sub a) te noemen variëteit, zijn een 
gezocht ooft. 
De gedroogde vruchtschillen, vooral van c), op het vuur gelegd, ge- 
ven een goeden en harsachtigen reuk en derhalve worden zij gebruikt 
onder het reukwerk stanggi. Men berookt daarmede ook tegen den 
avond de huizen, ’t zij alleen dan wel met lagoendi-bladeren gemengd, 
om de muskieten te verdrijven (Rumphius). Ook K. & V. vermel- 
